Filozofia Kultury

Oprócz poniższych wykładów należy nauczyć się jednego z tomów:

tom świadomość
http://www.staff.amu.edu.pl/~insfil/problemy-dyskusje/swiatlocienie.htm

tom podmiotowość
http://www.staff.amu.edu.pl/~insfil/problemy-dyskusje/meandry.htm

tom znak
http://www.staff.amu.edu.pl/~insfil/problemy-dyskusje/w_g_%20znak


Wykład 1
5 Znaczeń Kultury
1. całokształt materialnego i duchowego dorobku ludzkośći, który jest gromadzony, utrwalony i wzbogacany w ciągu jej dziejów i przekazywany z pokolenia na pokolenie np. kultura antyczna to wszystko co było wytworem ludzi w antyku: skorupy, rzeźby, dzieło Platona itp.
2. Stopień doskonałości, sprawności w opanowaniu jakiejś specjalnej umiejętności, wysoki poziom czegoś, zwłaszcza rozwoju intelektualnego, moralnego Np. kultura techniczna, polityczna, językowa, muzyczna, jazdy, fizyczna
3. Ogłada, obycie, takt- kultura osobista
4. Biologiczne- kultury bakterii- sztuczna hodowla drobnoustrojów na przygotowanych do tego pożywkach
5. Rolnicze- utrzymywać glebę w kulturze, doprowadzić glebę do kultury- chodzi o uprawianie roli przez stosowanie nowych zabiegów agrotechnicznych.

• Cultura- łac.- uprawa roli, pierwszy użył przenośni Cyceron, upowszechniło się XVIII w.
• Przeciwstawienie: Kultura (okno) -/- Natura ( w naturze nie ma okien), Kultura (sztuka)-/-Cywilizacja (okno)
• Def. Edward Taylor z 1871- kultura jest to złożona całość, która obejmuję wiedzę wierzenia, sztukę, moralność, prawa, obyczaje, oraz inne zdolności i nawyki nabyte przez ludzi jako członków społeczeństwa.
• W antropologii przez kulturę rozumie się zachowania – trzeba zrozumieć zachowania, aby mieć wiedzę o danej kulturze, np. plemię z ameryki płd., jeśli ktoś nie ma tatuaży to nie człowiek, bo tylko zwierzęta nie mają tatuaży, tatuaże bardzo indywidualne, u nas tatuaże kojarzone mogę być ze światem muzycznym, kryminalnym
• Kultura- sposób życia, inaczej żyło się w paleolicie
• Język wyróżnia poszczególne kultury. Język jest swoistym dobrem kultury narodowej. Polak i Litwin mogę nie różnić się np. wykształceniem, pierwszą różnicą będzie język
• Wierzenia- ważna różnica kulturowa np. między Serbami i Chorwatami- kiedyś byli jednym narodem
• Zwyczaje- np. kulinarne- wieprzowina w Judaizmie jest nieczysta
• Obyczaje -np. wśród Europejczyków, kanibalizm jest odrażający
• Zakazy- oburza Europejczyków kamieniowanie za zdradę
• Nakazy- normy prawne
• Ideologia-, ku czemu należy zmierzać
• I inne- filozofia, religia, urządzanie społeczne, gospodarstwo, system produkcji

4 wątki- powszechnie uznawane
1. Kultura jest związana z człowiekiem – mrówki nie tworzą kultury, człowiek jest twórcą kultury, zarazem jest przez nią kształtowany
2. Kultura jest zjawiskiem ponad jednostkowym- społecznym
3. Kultura jest regularna, ważna jest powtarzalność np. za tydzień mamy wybory, są one, co 4 lata
4. Kultura jest zbiorem zjawisk wyuczonych- nie jest przekazywana na drodze biologicznej, ale w procesie uczenia się np. język

5 istotnych cech zjawisk kulturowych
1. Kultura ma wymiar czasowy kultury nie tworzy od nowa każde następne pokolenie
2. Kultura ma wymiar przestrzenny – albo rozprzestrzenia się albo nie, jedna wpływa na drugą
3. Kultura jest systemem – pomiędzy elementami kultury zachodzą interakcje, niekiedy bardzo skomplikowane
4. Kultura trwa i zmienia się według pewnych praw i regularności, dzięki temu jest możliwa wiedza o kulturze
5. Kultura jest aparatem adaptacyjnym człowieka- jest pośrednikiem między człowiekiem i środowiskiem przyrody
Ewa Nowicka- „Świat człowieka, świat kultury”
Kryzys kultury
Słowo kryzys pojawia się w starożytnej grece- oznacza ostateczne, nieodwołalne, rozstrzygnięcie; życie albo śmierć, sukces albo klęska, zbawienie albo potępienie- są to wszystko sytuacje rozstrzygalne, kryzys ma wymiar czasowy, musi być rozstrzygalny.
5 kontekstów kryzysu:
1. Medyczny- moment nagłego zwrotu, kiedy ujawnia się ukryta przyczyna choroby, rozstrzygająca. Ma charakter patologiczny, towarzyszy cierpienie i ból. Ma aspekt czasowy- to nagły atak- wylew, zawał- interwencja lekarska- diagnoza, a z tym związana prognoza: poprawa lub pogorszenie. Ma kontekst negatywny.
2. Psychologiczno- Pedagogiczny- w modelu dojrzewania- kryzys jest jakimś oczekiwanym ważnym momentem, powinien nastąpić, prognoza jest pomyślna
3. Polityczny- wiąże się z uprawomocnieniem władzy, jeśli nie ma mechanizmów uprawomocnienia władzy, dochodzi do rozruchów, rewolucji. Kryzys między państwami- skrajnie to wojna.
4. Epistemologiczny- kryzys podstaw wiedzy, nauka jest ważną częścią kultury, dziś ma miejsce średniowiecznej religia.
5. Ekonomiczny- kryzys lat 30- tych. Sama ekonomia staje się dziedziną autonomiczną, nakręca i powoduje pewne procesy. Kryzys ekonomiczny przedstawia się w sposób sinusoidalny: wzrost i spadek produkcji brutto.

Koncepcje rozwoju nauki:
1. Początek XX w panował kumulatywizm – kumulacja wiedzy, twierdzenie raz uznane pozostaje w nauce na zawsze, postęp polega na dorzucaniu nowych elementów, które są zgodne z poprzednimi, rozwój nauki jest dodawaniem nowych prawd do już ugruntowanych, starych. Dane doświadczalne są nieodwoływalne, fakty stwierdzone pozostają na zawsze. Twierdzenia naukowa uzyskiwane są metodami prowadzącymi w jednoznaczny sposób do dawnych teorii. Współcześnie mamy do czynienia z krytyką tej koncepcji.
2. Hipotetyzm – Falsyfikacjonizm, teoria K.Poppera „Logika odkrycia naukowego”- nauka nie stanowi systemu pewnych praw i nigdy nie może rościć pretensji do osiągnięcia prawdy. Popper zajmował się problemami indukcji- rodzaj wnioskowania ( inny to dedukcja)- od szczegółu do ogółu. Nauki empiryczne od danych doświadczalnych do teorii, czyli opierały się na indukcji- kiedy można przejść od danych do ogółu?? Potwierdzenie tezy to weryfikacja, odrzucenie – falsyfikacja. Badacze zawsze mają już teorię, którą starają się falsyfikować czy weryfikować. Badacz zawsze wie, co chce badać, ma jakieś hipotezy. Falsyfikacjonizm odróżnia nauki empiryczne od religii, metafizyki. Kryterium demarkacji jest falsyfikacjonizm. Wg. Poppera wiemy, jaki świat nie jest.
3. Antykumulatywizm- Thomas Kuhn „Struktura rewolucji naukowych”. Podstawowym pojęciem Kuhna jest paradygmat – powszechnienie uznawane osiągnięcia naukowe, które w pewnym czasie dostarczają społeczność uczonych- modelowych problemów i rozwiązań. Np. teorię światła: korpuskularna Newtona, potem teoria falowa, potem korpuskularno falowa. Paradygmat pewien sposób widzenia problemu- inne są nie naukowe. W kolejnych stadiach zmienia się wszystko. Fakty, język świat, w którym żyją uczeni są niewspółmierne. Przedstawiciele dwóch różnych paradygmatów nie mogą znaleźć płaszczyzny porozumienia. Przejście od 1 do 2 paradygmatu może się dokonać na drodze nagłego olśnienia- od razu albo nigdy. W czasie, kiedy panuje pewien paradygmat nauka rozwija się w sposób kumulatywny – nauka instytucjonalna, nauka normalna. Badacze większość czasu koncentrują się w wybranym małym zakresie, który bada się dogłębnie, bada się istotne fakty, uszczegóławia się teorię. Nauka rozwiązuje łamigłówki, autorytetem jest ten, który rozwiąże łamigłówkę, której nie rozwiązali inni. Ale o rozwoju nauki decyduje, jeśli pojawią się Anomalia- coś, czego nie przewiduje paradygmat. Naukowcy badają i nie wiedzą, co z tym zrobić, może pojawić się ktoś, kto zaproponuje spojrzenie z innej strony, pomoże pokiwać się nowy paradygmat. Jeśli ma miejsce przejście do nowego punktu widzenia mamy do czynienia z rewolucją naukową. Nie tylko kwestie naukowe mają znaczenia, kulturowe też.
Co znaczy, że coś wiemy?
• Kumulatywna- wzbogaca się nasza wiedza, zbiór podejmowanych problemów rozszerza się o nowe elementy.
• Falsyfikacjonizm- wiemy coraz więcej, jaki świat nie jest
3 Modele kryzysu wg. Kosellecka
1. Dzieje to ciągły kryzys: wg Schuellera dzieje to sąd nad światem, wg. Hegla dzieje: duch świata dochodzi do uświadomienia sobie swojej wolności
2. Kryzys jako nieuchronnie pojawiające się przejście między okresami stabilnymi np. okres wędrówki ludów jako przejście między okresem starożytności i oświecenia.
3. Kryzys jako ostateczne rozstrzygnięcie-, np. wojna z użyciem broni jądrowej, albo sąd ostateczny, czy rewolucja francuska.
Stefan Morawski – 1921- 2004 – polski filozof
5 przejawów kryzysu kultury; żyjemy w czasie ostrego kryzysu
1. Nie zdały egzaminu Lewiatany (Lewiatan to legendarny potwór morski – zło, dzieło Hobbesa- człowiek człowiekowi wilkiem-, dlatego jest potrzebne państwo, bo ludzie się pozabijają) Państwo Lewiatan- miał zorganizować życie ludziom, a mamy do czynienia z rozczarowaniem. Idee czasów rewolucji Fr.: Wolność, równość, braterstwo- okazało się, że nie da się realizować równocześnie wolności i równości- to pierwsze rozczarowanie. W XX wieku: albo wolność, albo równość- państwa socjalistyczne promują równość ( aparat do pilnowania równości ma przywileje?)- Państwa promujące wolność, rosną duże nierówności- też rozczarowanie.
2. Wzrasta nieufność wobec naukowego poglądu na świat. Dewastacja środowiska naturalnego powoduje tą nieufność- odpady radioaktywne, plastik, w średniowieczu nie było takich problemów. Krytyka podstaw wiedzy.
3. Powstały miejskie dżungle, kiedyś miasta były ostoją bezpieczeństwa. Zakwestionowanie produkcji dla produkcji, wyczerpanie zasobów.
4. Demokratyzacja kultury duchowej przybrała postać trywialną, powstaje kultura masowa, papka informacyjna
5. Postęp miał dać czas na relację między ludzkie, a jest odwrotnie. Jesteśmy sobie środkiem, a nie celem, człowiek rywal, wyścig szczurów.

Wykład 3
A.Giddens „Nowoczesność i tożsamość”
Mówi w tej książce o tym, że żyjemy w nieustannym kryzysie- tym charakteryzuje się nowoczesność. Nowoczesność przekształca charakter codziennego życia zmienia też osobiste doświadczenia.
Nowoczesność kategoria odnosząca się do wzorów zachowań, których początki odnoszą się do końca europejskiego feudalizmu, ale wzrost zaznaczył się w XX w. Odpowiednikiem nowoczesności – świat uprzemysłowiony. Industrializm stanowi jedną z osi współczesności, a drugim jest kapitalizm- system wytwarzania dóbr, którego elementami są; konkurencja rynkowa i siła robocza urynkowiona. Nowoczesność wytwarza specyficzne formy uspołecznienia np. Państwo narodowe.
Czynniki związane z dynamizmem nowoczesności:
1. Reorganizacja czasu i przestrzeni, odzielne pojmowanie czasu i przestrzeni, przestrzeń jest wymieszalna, czas jednolity, uniwersalny
2. Mechanizmy wykorzeniające- wysadzenie relacji społecznych z kontekstów lokalnych ich rekombinacje na nieograniczonych obszarach czasu i przestrzeni
a. Środki symboliczne- środki wymiany o standardowej wartości, dzięki temu wymienialne w nieskończenie wielu kontekstach działania np. pieniądz, normy techniczne
b. Systemy eksperckie- to wszelkie systemy wiedzy eksperckiej przekazywane przez jednych drugim np. co jeść, a co nie- nie słuchamy dziadków, rodziców tylko rad ekspertów
3. Refleksyjność- włączanie nowej wiedzy, informacji do warunków działania, czego efektem jest reorganizacja warunków działania.. Jest to systematyczne poddawanie rewizji tego, co uzyskujemy ze względu na już użytą wiedzę.

Ulrich Bock „Społeczeństwo ryzyka”
1. Wzrasta niebezpieczeństwo katastrofy ekologicznej, ekonomicznej, militarnej.
2. Giddens: Nowoczesność- kultura ryzyka-, dlatego tak duża jest rola ubezpieczeń
3. Późna nowoczesność- fundamentalny problem psychologiczny – nie ma niczego ciekawego życie do zaoferowania, znudzenie światem. Człowiek stawia sobie pytania:, Co robić? Jak działać? Kim być? To pytania najistotniejsze, poszukiwanie własnej tożsamości. W czasach prenowoczesnych nie istniał nacisk na indywidualizm, bo urodzenie decydowało o tożsamości. Giddens pyta jak jest skonstruowana osobowość człowieka, jego tożsamość.
10 czynników składających się na osobowość późnej nowoczesności:
1. Tożsamość jest projektem refleksyjnym, za którym jednostka odpowiada. Jesteśmy nie tym, czym jesteśmy, ale tym, co robimy.
2. „Ja” tworzy trajektorię rozwoju przeszłości do antycypowanej przyszłości- z przeszłości wybieram elementy, które są ważne na mój projekt w przyszłość.
3. Refleksyjność „ja” jest ciągła wszechogarniająca. Zaleca się, aby w każdej chwili jednostka odpowiadała sobie na pytanie, co się z nią dzieje.
4. Tożsamość zakłada narrację- narracja staje się jawna w postaci prowadzenia dziennika, autobiografii
5. Samorealizacja zakłada panowanie nad czasem. Jednostka ustala strefy czasowe, swój wewnętrzny zegar, ustala czy nie traci czasu coś robiąc, a powinna robić coś innego, nieustający dialog wewnętrzny.
6. Refleksyjność jaźni rozciąga się na ciało- wygląd fizyczny, dieta
7. Samorealizacja rozumiana jako równowaga między szansą, a ryzykiem. Jeśli chcesz, aby zmieniło się twoje życie, musisz podjąć ryzyko.
8. Autentyczność bycie szczerym z samym sobą- znoszenie blokad wewnętrznych.
9. Przebieg życia jest postrzegany jako seria przejść życiowych, Zycie składa się z pewnych okresów
10. Rozwój „ja” przebiega samozwrotnie – ten, kto konsekwentnie realizuje rozwój swojego ja, uzyskuje spójność tożsamości

Styl życia – w życiu dokonujemy wielu wyborów, ale brak wskazówek, co wybrać. W społeczeństwie prenowoczesnym ludzie nie musieli myśleć o tych wyborach. W późnej nowoczesności każdy wybiera pewien styl życia. Wyróżnikiem kogoś jest nie standard, a styl. Styl życia – mniej lub bardziej zintegrowany zespół praktyk jednostki: sposób ubierania się, zachowania, spotykanie się w ulubionych miejscach.
Przekształcenia intymności w późnej nowoczesności:
Nowoczesne małżeństwo różni się od prenowoczesnych: dowolność wyboru spośród wielu parnetnerów, czysta relacja.
Czysta relacja:
1. Ta relacja nie jest zakotwiczona w zewnętrznych warunkach życia społeczno ekonomicznego i ma charakter luźny, chodzi tu o satysfakcję emocjonalną z relacji, bez innych czynników (ekonomicznych). Są to relacje dla nich samych.
2. Ma wartość tylko, dlatego co sama oferuje swoim partnerom. Ale konflikty sugerują tę relację, kiedyś małżeństwo łączyło coś dodatkowego (czynniki ekonomiczne).
3. Relacja jest ustrukturyzowanym refleksyjnie związkiem o otwartym i ciągłym charakterze wiodące pytanie: „Czy wszystko jest z nami w porządku?” Związek jest otwarty, relacja może być zerwana
4. Główną role odgrywa oddanie- czysta relacja nie może istnieć bez wzajemności- to odróżnia ją od miłości, która nie wymaga oddania. Jest tu poczucie wsparcia emocjonalnego
5. Opiera się na intymności- żyjemy w świecie nowoczesnym pełnym indywidualności, ale w relacji jest intymność. Znaczenie intymności jest związane z istnieniem w nowoczesnym świecie, wielkich bezosobowych instytucji, w których czujemy wyalienowani Tu jest miejsce na dbałości o związek, aby pojawiła się jakość w związku i przez to intymność.
6. Wymaga wzajemnego zaufania, a to zakłada otwarcie się przed partnerem
7. Jednostka nie tylko rozpoznaje osobę, ale w jej reakcjach odnajduje potwierdzenie własnej tożsamości; wspólna historia.
Wykład 4
Współczesność odsyła do pytania o pojęcie Nowoczesności, następne terminy to Ponowoczesność i Prenowoczesność.

4 Ujęcia nowoczesności wg. P.Ricoeura:
1. Indywidualizm- jednostka ma wyższą wartość niż grupa, zastępuje wspólnotowość, która była charakterystyczna dla społeczeństwa tradycyjnego.
2. Racjonalizm- tam gdzie rozum pokonuje mity mamy do czynienia z oświeceniem i początek nowoczesności. Adorno i Horkheimer-wg. nich postacią nowoczesną był Odyseusz- bo posługiwał się chytrością i pomysłowością rozumu np. Koń trojański, pomysł- chytrość liczy się bardziej od siły, na spotkanie z syrenami zatkał uszy towarzyszom, a sam kazał się przywiązać, Adorno i Horkheimer zwrócili uwagę na to że my też mamy zatkane uszy, ale sami też byli rozczarowani rozumem, bo przestał wskazywać cele, a tylko środki- rozum instrumentalny – stąd nazizm, obozy koncentracyjne- dobry środek, ale celem jest zaglada- fałszywy. Wg A i H mamy kryzys Oświecenia
3. Nihilizm- Nietsche- utrata wartości, przewartościowanie, upadek autorytetów,śmierć Boga. Nic nie jest ostateczną wartością, wszystko jest pozorne. Max Weber nawiązując do Nietschego – Tryum – racjonalność okonuje się kosztem odczrowania świata. Świat racjonalny nie jest szczęśliwy.
4. Heidegger –„Czas światoobrazu”- nowoczesność to zapominanie o byciu. U podstaw tego zapominania jest Kartezjańskie „Cogito ergo sum” Podmiot jest punktem wyjścia. W średniowieczu punktem wyjścia jest Bóg- stworzenie – czlowiek. Nowoczesność przedmiot= podmiot- dualizm przedmiotowo-podmiotowy. Naturę można opanować i wykorzystać. Kiedyś człowiek widział siebie jako część świata natury, w nowoczesności widzi się jako pana natury.

Pogłębienie wizji nowoczesności indywidualizm
Louis Dumont- antropolog francuski, badał społeczeństwa indyjskie oraz zagadnienie indywidualizmu. Wyróżnia:
• konfigurację nienowoczesną- tracyjną, normalną- wartość wszelkiego jestestwa zawiera się w relacji zależności … hierarchii poziomów doświadczenia w której dane jestestwo ma miejsce
• konfiguracja nowoczesna – indywidualizm- zamiast dany poziom rozpatrywać w relacji do poziomu wyższego ograniczamy nasze zainteresowanie do tylko jednego poziomu, znosimy podporządkowanie oddzielające poszczególne elementy. Człowiek jako indywiduum jest kardynalną współczesną wartością. Dochodzi do bezwględnego rozróżnienia o charakterze kontreastowym (czarno – białe). Natomiast np. w Indiach rozróżnienienia są liczne, płynne występują niezależnie od siebie tworząc nie zbyt ścisła sieć. Koncepcja człowieka jako indywiduum implikuje duży wolny wybór. Niektóre wartości nie będą pochodziły od społeczeństwa, ale będę wyznaczane przez samo indywiduum na własny użytek. Człowiek jest oddzielony od przyrody. Wolny w działniu podmiot przeciwstawia się przyrodzie- tu pojawia się nauka i jej dominacja w kulturze. Człowiek oddalił się od natury i zaafirmował swa zdolność do stworzenia nowego modelu porządku rzeczy np. swoją wolę.
• Podsumowanie: 2 konfiguracje uwidaczniają dwa różne rodzaje relacji między wiedzą, a działaniem. W konfiguracji tradycyjnej – zgodność między nimi jest zagwarantowana na poziomie społeczeństwa i podmiotowi nie pozostaje nic innego jak właczyś się w ten ład. W konfiguracji nowoczesnej nie ma takiego ładu świata, ustalenie tej relacji jest pozostawione bytowi uczestniczącemu w tym świecie. Świat pozbawiony jest wartości i muszą być dodane na mocy ludzkiego wyboru. A więc jest to świat z którego człowiek umyślnie chce się wycogać który może naruszać własną wolę.

Pogłebienie – Racjonalność
Horkheimer – krytyka instrumentalnego rozumu – nawiązanie do 3 krytyk Kanta (czystego-, praktycznego rozumu i władzy sądzenia), potrzeba nowej krytyki. Rozum w XX wieku zrezygnował z autonomii stał się instrumentem, a gdy myśl staje się narzędziem można zrezygnować z myślenia . Rozum subiektywny może służyć wszystkiemu. Żaden cel nie jest lepszy od innego. W XX w pojawia się hobby – nic nie daje człowiekowi, ale człowiek coś robi, dla samego robienia. Siły ekonomiczne i społeczne nabierają charakteru ślepych sił natury, a człowiek by przetrwać musi dostosować się do nich. W wyniku tego przyroda utraciła wartości, sens, a człowiek utracił wszystkie cele jakie kiedyś miał poza zachowaniem samego siebie – przetrwanie. Obrazuje to anegdota o chłopcu, który spojrzał w niebo: „Tato co reklamuje księżyc?”

Wykład 5
Freud
Freud – lekarz, Antagonizm: biologiczna natura człowieka -/- cywilizacja
Neurologia – Psychiatria
Zaburzenia funkcjonalne – bez podstawy anatomiczno – fizjologicznej
Zaburzenia świadomości:
• urojenia
• myśli obsesyjne
• dziwaczne sny
• zaburzenia pamięci
• mowy
• natręctwa zachowania fizycznego
 Patologia życia codziennego
W zachowanaich tych nie ma przypadku, na pozór pomyłki, mają swoje głębokie przyczyny i spełniają pewne funkcje. Ale człowiek w którym zjawiska te zachodzą, nie jest tego świadomy.
3 kroki Freudowskiej teorii:
1. Zaburzenia funkcjonalne, które nie są fizjologiczne, są przejawem działania popędów biologicznych, które dążą do zaspokojenia i natrafiają na trudności realizacji
2. Zaburzenia nie mają podstaw fizjologicznych, ale podstawy psychologiczne
3. Są to procesy nieświadome, pacjenci nie zdają sobie sprawy z nich
Dotychczas psychologia badała świadomość, novum Freuda, jego psychoanaliza to badanie nieświadomości, podświadomosci.

Popęd seksualny jest podstawą wszelkich zaburzeń. Libido – energia życiowa związana z popędem seksualnym. Ciało własne i osobników tego samego gatunku może być źródłem przyjemności, a nawet rozkoszy.

2 mechanizmy deformacji wg. Freuda:
1. -Fiksacja – zatrzymanie się rozwoju osobowości pod pewnym względem na jakiejś fazie rozwoju.
2. –Regresja – cofanie się do faz wcześniejszych

Opis faz rozwoju seksualnego wg. Freuda
1. Faza oralna- kształtuje się już w 1 roku zycia, podsawowa sfera erogeniczna- usta, podstawowa funkcja dająca satysfakcje ssanie
2. Analna- 2 – 3 rok, sf. erogeniczna- organy wydzielnicze, satysfakcja- czynności wyprożnia się i zatrzymywanie stolca
3. Falliczna- 4 – 6 rok, sf. erog.- organy płciowe, których określenie staje się źródłem satysfakcji – masturbacja dziecięca, funkcja- drażnienie organów płciowych. Koncentruje się na rodzicach, syn – matka, córka – ojciec, tu pojawia się zazdrość, u chłopców kompleks edypa około 7 roku życia doznają skomplikowanych uczuć negatywnych w stosunku do ojca, poczucie winy lęk przed karą - ten kompleks odgrywa dużą rolę w rozwoju. Jeśli dobrze ten konflikt będzie rozwiązany w dzieciństwie to nie będzie później konfliktów syn – ojciec, matka – córka.
• Okres latenscji popędu seksualnego - zaniku
4. Faza genitalna – zainteresowanie innymi nie rodzicami. Trudności w zaspokajaniu popędu seksualnego to główne źródło zaburzeń badanych przez Freuda. Zajmował się głównie nerwicami. Główna sprzeczność zachowaniam między człowiekiem, a otoczeniem.
Zaburzenia rozwoju tych faz mogą mieć konsekwencje w zaburzeniach osobowości człowieka dojrzałego.
Trudności w zaspokajaniu popędu seksualnego to główne źródło zaburzeń.
Nerwice – reakcje niewspółmierne do bodźców. Sprzeczność pomiędzy biologicznością człowieka, a jego środowiskiem, cywilizacją:

3 sfery człowieka:
 ID wrodzone popędy biologiczne oraz potrzeby naturalne organizmu dążącego do zaspokojenia. Stanowią energię życiową człowieka. Aktywność skierowana jest ku uzyskaniu stanu maksymalnej przyjemności. Zasada działania ID- zasada przyjemności, to ciemne siły często sprzeczne z moralnością społeczną. Do tego dochodzą kompleksy – trwałe urazy psychiczne po popełnieniu jakiegoś czynu negowanego społecznie. Człowiek nie zdaje sobie sprawy ze swojego ID, człowiek odczuwa jego działanie, ale nie akceptuje, coś popędza do do czynów którym nie potrafi się oprzeć.
 Ego – sfera świadomości, człowieka świadomego praktycznego działania, świadomość świata, siebie i drugiego człowieka, sfera wewnętrznej organizacji człowieka, z którą on sam się utożsamia. Ego to organ wykonawczy ID, który dąży do zaspokajania przyjemności, jego głowna funkcja to kierowanie się zasadą realizmu
 Super ego- ID kształtuje pod wpływem nacisku społecznej moralności Nadjaźń- Super Ego, powstaje ona w wyniku akceptacji niektórych społecznych zasad moralnych oraz norm postępowania zinternalizowane normy stają się częścią samego człowieka, jego sumieniem, głowna zasada- zasada Moralności

Hamulce wewnętrzne mogą doprowadzić do niezaspokojenia potrzeb, do stanu frustracji, depresji, niechęci, agresji. Ego wytwarzało szereg mechanizmów ochronnych, które chronią je przed konflikatmi.
Mechanizmy obronne:
1. Wypieranie Ego pod naciskiem Super Ego nie dopuszczanie popędu biologicznego do świadomościu, wypiera ze świadomości, treści wyparte ze świadomości szukają dróg zastępczych w formie zamaskowanych aluzji, symbolicznych, cel Freuda to ujawnianie wypartych treści, odczytywanie…
2. Projekcja – nieświadome uzewnętrznienia treści ukrytych w świadomości i wypartych, ich emitowanie na rzeczywistość zewnętrzną, jak by ona miała takie cechy, przypisywanie komuś własnych cech

Archetyp Junga
o Ekstrawertyk – z podmiotu w przedmiotowość
o Introwertyk – odwrotnie, wycofuje się
Oba typy tkwią w każdym z nas, ale jeden dominuje, jeden nadaje kierunek libido. W części nieświadomej Ekstrawertyk jest Intowertykiem i odwrotnie. Nieświadomość Indywidualna. Nieświadomość zbiorowa. Treści wynikają z historii życia jednostki.
o Nieświadomość zbiorowa: nawarstwienie typowów niezależnych od różnic historycznych i etnicznych reakcji, powszechne reakcje. Postawy wobec narodzin i śmierci. Stosunek do partnerów, motywy i symbole zawierające dominujący wpływ, o wyjątkowo dużym ładunku energii i dominanty zbiorowej nieświadomosci= Archetypu, wyznaczają reakcje na sytuację. Treść archetypu wyraża się za pomocą przenośni w formie symbolicznej, motywy obrazu Archetypów: mitologia, baśnie, tradycje religijne. Archetypy zawierają niewyczerpany zasób prastarej wiedzy. Zadanie Junga uświadomienie sobie treści Archetypów: Indywidualizacja proecesu dojrzewania psychiki, na drodze poszerzenia pola świadomości prez integrację treści nieświadomych.
Heidegger
Uczeń Husserla, Ojciec fenomenologii, Zmodyfikował fenomenologię Husserla- „Bycie i czas” tworzy własne słowa bo jeśli coś poznajemy jeśli opisujemy istniejącym językiem to pozostajemy w tym samym miejscu. Jedną z podstawowych kategorii, terminów to „bycie w świecie”. W nowoczesności wybraliśmy tylko pewne sposoby bycia – w – świecie”. Heidegger próbuje dystansować się wobec nowoczesności mimo że opisuje ją co jest szczególnie trudne. H.często inspiruje się postaciami np. Hoelderlin- ponieważ sfera racjonalności nauki jest dominująca to zawsze przechowuje się tą część świata która jest pominięta przez rozum instrumentalny. Metafizyka określa epokę czyli żyjemy w jakiejś konkretnej epoce.
Pierwotne kategorie Heideggera to „Bycie w świecie” nawet gdy ten świat to obraz. Epoka audiowizualności: ikonosfera, okulocentryzm, simularium. Ze światem obcujemy poprzez obrazy bo żyjemy w świecie hiperrealności, ciągłej symulacji. Esej powstał po wynalezieniu kinematografii, myślano że to schyłek słowa pisanego.

Cechy nowoczesności:
• Technika maszynowa – pragmatyczne wykorzystanie teorii przyrodoznastwa
• Sztuka przekształca się w estetetykę
• Odteologizowanie myślenia o człowieku
• Nauka która opiera się na projekcie badania, która ma swoją metodologię
Nauka humanistyczna -/- Nauka przyrodnicza
W starożytności ważny odbiór, w nowożytności przedstawienie najważniejsze.
Obraz świata wg Heideggera to nie odbitka, to świat jest pojmowany przez obraz. W nowożytności nie starcza człowiekowi samo poznawanie świata, musi podbić świat jako obraz, chęć władania nad światem, rola nauki to danie człowiekowi narzędzi praktycznych. Konfrontacja pojęcia „Światoobrazu” (sam świat, obraz, tło, środowisko) i „Światopoglądu” (postawa życiowa, aktywność, czynny udział w tradycji historii). Światoobraz: sposób myślenia społeczności danego okresu. Światopogląd: aktywne przeżywanie rzeczywistości, określona postawa wobec niej. Walka światopoglądów to źródło konfliktów. Główne wątki eseju: Krytyka egoizmu. Apologia wspólnoty. Poczucie ogromu.

Jaspers
„O mojej filozofii”
Kiedy miał 19 lat dowidział się że jest chory na nieuleczalną chorobę Piranchitaxę. Od tej pory, by żadna chwila jego życia nie została utracona, codziennie pisał. W jego życiu były ważne 3 osoby, jedną z nich była żona, żydówka, z zawodu opiekunka dla nerwowochorych. Bezgraniczne zaufanie do nauki. Chce przekroczyć kartezjanizm. Wschód – równowaga, koncentracjam, lotos. Zachód koncentracja na treści.
Wykład 6
Mc Luhan- 1922- 1980 „Galaktyka Gutenberga”
Media – przedłużenie zmysłów człowieka, każda technika: ubiór – przedłużenie skóry, mikroskop - przedłużenie wzroku, koło przedłużenie nogi. Bardziej istotny jest środek niż treść. Każda technika ma właściwości Midasowego dotyku. Gdy tylko społeczeństwo przeniknie technika, przesiką nim każda jego instytucja. Technika jest czynnikime rewolucjonizującym.
3 kluczowe innowacje techniczne:
1. alfabet fonetyczny
2. druk
3. telegraf
Zwiastowało ewolucję w elektronicznym przekazywaniu informacji. Przywrócił status człowieka plemiennego. Będziemy żyć w globalnej wiosce.

Czas plemion:
o Wszystkie zmysły wyważone
o Kultura mówiona
o Istotny słuch
o Such jest włączony
o Wszyscy w harmoniii
o Medium komunikacji- mowa
o Nikt nie ma znacząco większej wiedzy od innych.
o Nie ma indywidualizacji
o Nie ma specjalizacji
Kultury mówione jednoznacznie działają i reagują -/- człowiek piśmienny może działać bez zaangażowania. Człowiek świata plemiennego wiódł skupione życie, poniważ słuchu w od zwroku nie można skupić. Słuch dostarcza doznań równoczesnych, nie jest analityczny, linearny, w odróżnieniu od wzroku. Tryb życia ludzi nie piśmiennych pozbawione było ciągłosci, było pewnym zdarzeniem, wszyscy angażowali się w to co sięd zieje. Słowo mówione cechuje się większym ładunkiem energii niż pisana, przez intonację przekazuje uczucia. Człowiek plemienny był bardziej spontaniczny.

o Alfabety fonetyczne: Fonemy: morfemy
Podnosi wzrok do najwyższej rangi zmysłow. Zastąpiła współuczestnictwo wartościami wizyalnymi i linearnymi. Początek indywidualizmu. Analiza wzrokowa zyskała na znaczeniu, inne zmysły tracą na znaczeniu. Czas linearny, linearny sposób myślenia, przestrzeń euklidesowa.Pismo fonetyczne zawiera fonetycznie bezwartościowe litery. Człowiek piśmienny stwarza środowikso: rozczłonkowane, wyspecjalizowane, logiczne, indywidualne. Pismo Fonetyczne zawiera semantycznie bezwartościowe litery, którym odpowiadają semantycznie bezwartościowe dźwięki. Posługując się niewielką iloscią liter można oddać wszelkie znaczenie we wszystkich językach. Powstaje przepaść między językiem a przedmiotem. Zneutralizowanie różnorodności kultur. Narzędzie zorganizowania fizycznego i psychicznego.
o Wynalazek druku. Książki mogą być produkowane w nieskończonej liczbie egzemplarzy. Pojawiają się druku to ostateczny koniec życia plemiennego. „Prasa drukarska uderzyła w człowieka z siłą bomby wodorowej” Gutenberg 1369- 1438, galaktyka Gutenberga to epoka druku. Czcionka zapewniła prymat zmysłu wzroku. Drukarnie- pierwszy wzmechanizowany, złożony proces dzięki analitycznej kolejności stał się wzorem dla innych mechanizacji. Książka pierwszym produktem masowej produkcji.
o Telegraf- początek mediów elektrycznych. Media elektryczne, sttwarzają środowiska i kultury będąz w sprzeczności z mechanicznym społeczeństwem druku. Galaktyka Gutenberga przemieniona w konstelację Marconiego (pionier radiotechniki). Typograficzny trans zachodu przetrwał do dziś, elektroniczne media wypierają stopniowo druk. Media elektryczne są przedłużeniem więcej niż jednego zmysłu (przedłużanie wiedzy)Najważniejsza jest telewizja bo dociera do prawie każdego domu, a istotą uczestniczenia, niska wyrazistów, zmysł dotyku, nieustannie wypełniamy obrazy, wchodząc w interakcję z kineskopem (?). Powrót do cech plemiennych wywołany elektrycznym medium, wtrącenie w globalną wioskę, Media reorganizują zmysły, działają bardziej na uczucia niż na intelekt. Nowe pokolenie czuje się wyobcowane z liczącym 3000 lat pokoleniem pisma. Globalny teatr – cały świat jest Happeningiem.
1. Telegraf dał możliwość przekazywania codziennego informacji.
2. Telefon maksymalna uwaga, nie tło, wszystkie zmysły wytężają się aby wzmocnić głos, czujemy że powinniśmy pokazywać, chodząc
3. Gazeta codzienna – duże zdjęcia, cytaty, pobudzają zmysły, emocje, zawarte w prasie codziennej artykuły nie są ze sobą powiązane (tylko datą) następnego dnia wszystkie te informacje są nic nie warte.
4. Radio dostarcza informacji w szybkim tempie, pogłoski, plotki, osobiste złośliwości, przyciąga uwagę młodych ludzi którzy słuchają radia, odrabiając pracę domową.
5. Telewizja – z ekranu TV bije energia, która paraliżuje oko, nie patrzymy na ekran to o n patrzy na nas.
Rut Benedikt „Wzory Kultur”
1. Plemię Zumi- ceni wstrzemięźliwość, brak agresywności, ponad wszystkie cechy. Życie toczy się w okół rytuału, obrzędu, w okół nich toczą się codzienne rozmowy, temu poświęca się większą część życia. Kult bogów, mężczyźni mają maski, kult słońca, rytuały mają kapłanów. Jest ponad 100 bogów, mężczyźni w maskach tworzą grupy taneczne. Maskę mają ci którzy uprawiają ziemię i są żonaci, tworzą tak zwane bractwa. Maskę przechowuję się w domu, a po śmierci grzebię razem z właścicielem. Jeśli ktoś nie ma maski to może ją wypożyczyć za opłatą. Bractwa w plemieniu: główne niedźwiedzia (zakładają skóry niedźwiedzi), uzdrowicieli, borsuków. Bractwa mają tajemną wiedzę. Obrzędy: chodzenie po rozrzażonych węglach, przedmioty sakralne, członkowie bractwa mają fetysze, kaczan kukurydzy pokryty piórami, ważne są tańce, ich wykonanie, jeśli nie odniosły skutku, to dlaczego. Sprawy domowe mają znaczenie drugorzędna. Małżeństwo zawierane bez zalatów, chłopak wybiera dziewczynę dostaje zgodę od ojca, zamieszkują razem. Rozwód, żona zbiera jego rzeczy i zostawia na progu, a on zabiera je i wraca do mamy. Nie ma ekscesów, awantur, ludzie są łagodni, nie uznaje się władzy ojca, dzieci są rozpieszczane, trzyma się je na kolanach. Spory dotyczą tylko rytuałów.
2. Plemię Dobu- żyję na wyspie dobu w pobliżu Nowej Gwinei, wulkaniczny teren. Mieszkańcy są znani jako niebezpieczni, nie uznają rzadnych praw, nie można im ufać, panuje prawo pięści, wrogości, nawet w małżeństwie. Małżonkowie pochodzą z wiosk które są w konflikcie. Małżeństwo na przemian co roku mieszka w innej wiosce, zmienia się przewaga, na rzecz małżonka który ma poparcie jednej wioski, traktowani z wrogością na obcym terenie. Nastrój ponury, panuje podejrzliwość, zazdrość, wejście do cudzego ogrodu jest zabronione.
3. Plemie Kwakiutle z wyspy Vancouver na południe od Alaski. Ta kultura upadła w drugiej połowie XIX wieku, ale jest znana antropologom. Mają cechy Dionizyjskie, celem obrzędów religijnych była ekstaza, tancerz powinien dojść do całkowitego zapamiętania, powinien toczyć pianę z ust, wpadać w trans, drżeć. Istnieje bractwo ludożerców, w czasie tanców członek bractwa rzucał się z wyszczerzonymi zębami i odgryzał im kawałki ciała z ramion. Przy wielkich okazjach zjadano ciało niewolników, czuli odrazę do ludzkiego mięsa, dlatego było cenione jego zjedzenie. Inicjacja do grupy polegała na preparował trupa, aby jego skóra nadawała się do wykorzystania w tańcu. Przywileje równały się nadawaniu sobie nazw, albo tytułów rodowychn (tylko syn pierwotny). Nie mieli hamulców w przechwalaniu się, wywyższaniu siebie ponad innych, chodziło o poniżenie innych, publiczne wyśmiewanie się. Pojawia się się specyficzna instytucja – Potlacz- zawstydzenie rywala o wiekszej wartości- można się zrewanżować niszczeniem własności – poniżony jest ten kto nie ma już co zniszczyć.
a. Według Rut, społeczeństwo zachodu najbardziej przypomina to plemię.
Zygmunt Bauman Ponowoczesność i Nowoczesność
Nowoczesność – era pewności
Ponowoczesność:
o Brak pewności – brak pozycji z której można by wygłaszać autorytatywne stwierdzenia, upadają autorytety
o Pluralizm- nie jedna, ale wiele prawd
o Zmienia się rola intelektualisty od autorytetu (w nowoczesności) do tłumacza, w odniesieniu do kultury, kultur i tradycji jest tłmacza komunikacji społecznej- lepiej rozmawiać, niż walczyć
o Upowszechniają się nowe wzorce osobowe, żyjemy w innym stylu, ten styl składa się z niespójności np. poglądów, przechodzi się od jednych do drugich poglądów
o Niekonsekwencja – w działaniu, pracy i t p
o Fragmentaryzacja- oglądamy film, przerywany reklamami, to wydaje się oczywiste
Życie nowoczesne – ważny cel, pielgrzymka, spełnienie powołania, plon
Życie ponowoczesne – nie konsekwencja, ale elastyczność, zdolność do szybkich zmian, zainteresowania, ważna jest gotowość do uczenia się, ale też do zapominania, by nie stać się anachronicznym np. starych programów komputerowych. Kultura nowoczesna to nieustający karnawał mód, a arena publiczna jest areną konkurencji. Istnieć to być zauważonym, miarą ważności jest oglądalność.

4 ponowoczesne wzorce osobowe
1. Spacerowicz – pojawili się w XIX wieku w Paryżu. W ponowoczesności wszyscy jesteśmy spacerowiczami. Spaceruję, obserwuję innych, wcześniej szło się do pracy, na wojne, na pielgrymkę, nie było spacerów, najwyżej doglądanie własności. Powstają miejsca do spacerowania, z których czerpie się emocjonalnie, można spacerować przy pomocy pilota do telewizora, surfować po inernecie, to co na ekranie staje się bardziej rzeczywiste niż to co poza nim. Gdyby nie spacerowicze nie powstała by galeria handlowa.
2. Włóczęga – w nowoczesności był traktowany jak przestępca, a dziś to atut. Przodkowie byli pielgrzymami, a my włóczęgami. Ważniejszy jest ruch niż cel. Włóczęga od niczego nie ucieka, a cel widzi mgliście, trasa powstaje w trakcie włóczęgi. Świat to zbiorowisko szans i szkoda by nie skorzystać, mieszkanie w jednym miejscu ogranicza te szanse. Kiedyś to cyganeria artystyczna
3. Turysta – wcześniej były podróże, ale nie było turystów, byli pielgrzymi, emigranci. Turysta – wyjeżdza w poszukiwaniu wrażeń, one są jedynym łupem z jakim wraca i na jakim mu zależy. Turysta jest wyniosły wobec świata – przygląda się różnym dziwactwom kryjąc się za kamerą i chwali się przed znajomymi swoim łupem, turysta oczekuje tubylczych hołdów, powstaje przemysł turystyczny
4. Gracz – nie ma pewności lubi ryzyko, dlatego gra: na giełdzie, wysyła sms do radia by wygrać kasę. W życiu gracza jest sens kolejnych rozgrywek, wszystko jest jawne gry, które można zawsze przerwać i grać w coś innego. Kiedyś hazard był czymś patologicznym.

Świat wysoko rozwiniętej nowoczesności to świat pełen niebezpieczeństw, groźny, a nawet jest to kryzys, który utrzymuje się nie przerwalnie. Nowoczesność to świat uprzemysłowiony, to kategoria podnosząca się do instytucji, wzorów zachowań, których początek siega końca europejskiego feudalizmu, ale znaczący wpływ na losy świata zaznaczył się w początku lat XX. Giddens uważa, że nowoczesność w sposób radykalny zmienia nasze życie w najbardziej osobiste doświadczenia. W nowoczesności ważny jest indywidualizm i kapitalizm, czyli systemy wytwarzania dóbr którego elementem jest konkurencjarynkowa. Nowoczesność charakteryzuje się niesłychanym dynamizmem i zmiennością.
Trzy czynniki dynamizmu wg. Giddens’a:
1. Reorganizacja czasu i przestrzeni /rozdzielenie – odrębnie pojmowany czas i przestrzeń/ przestrzeń jest wymieszalna, czas stał się jednolity, uniwersalny

2. Mechanizmy wykorzeniające – wysadzanie relacji społecznych i kontekstów lokalnych i ich rekombinacji na nieograniczonej przestrzeni i czasie.
Handel na zachodzie, te same markety, te same firmy spotykamy na drugiej połowie półkuli ziemskiej, a czym innym jest handel na Bliskim wschodzie. Ten pierwszy handel jest bez etnicznych powiązań, lokalne tradycje zostają wykorzenione i zastąpione nowymi – uniwersalnymi.
Są dwa rodzaje wykorzenienia:
a)środki symboliczne – to są środki o standardowej jakości, wymierzalne w wielu nieskończonych kontekstach działania – pieniądze to uniwersalne środki które pozwalają nam wycenić wszystko.
b)systemy eksperckie – systemy wszelkiej wiedzy specjalistycznej, oparte na regułach proceduralnych, przekazywanie jednym jednostkom przez drugie, a więc wiedza specjalistyczna, techniczna. Ukierunkowanie i wyuczenie jednostki w jednym wąskim zakresie wiedzy np. dietetyk, a wraz z takim stylem, zostaje wykorzeniona tradycyjna, regionalna kuchnia, która może nie mieścić się w regułach „wąskiej” dietetyki. Kiedyś obowiązywały normy obyczajowe, dziś mamy specjalistów od prawa, czy rzecznika. Mnóstwo systemów wiedzy eksperckiej, do której nieustannie się odwołujemy. Wiedza ekspercka zostaje tradycją.

3. Refleksyjność – włączanie nowej wiedzy nowych informacji do warunków czego efektem jest ich przebudowa i reorganizacja. Oznacza to, że większa część społecznej aktywność jest systematycznie poddawana rewizji ze względu na nowo zdobyte umiejętności lub wiedzę. Dawniej uważano, że w młodości wystarczy się wykształcić, dziś trzeba się dokształcić, dziś postęp wiedzy jest szybki dlatego też trzeba systematycznie uzupełniać wiedzę. Wszyscy muszą mieć refleksyjność być otwartym na to co mówią specjaliści. Otwartość na innowację w różnych dziedzinach.

Giddens zwraca uwagę na ryzyko, późna nowoczesność niesie takie formy ryzyka jakich nie znano wcześniej, a więc ryzyko katastrofy ekologicznej, broń jądrowa, załamanie globalnego rynku / krach na giełdzie /, powstanie super totalitarnych mocarstw. Praca jest tymczasowa, a nie na całe życie. Późna nowoczesność to kultura ryzyka i fundament. Znaczenie ma ocena ryzyka, dlatego ważną częścią jest ubezpieczenie, ochrona przed kataklizmem.

Fundamentalny problem psychiczny, czyli życie nie ma niczego godnego do zaoferowania: „co robić w życiu?”, „jak działać?”, „kim być?”. Najistotniejsze w późnej nowoczesności jest poszukiwanie własnej tożsamości, czyli „kim być”, „jak działać”. Wczasach przed nowoczesnych nie istniał nacisk na indywidualność, obca była idea, każdy ma wyjątkowy charakter i umiejętności. W średniowieczu urodzenie rzutowało na późniejszym życiu. Dziś każdy sam decyduje kim być.

Jaka jest tożsamość w późnej nowoczesności wg. Giddensa

1. Tożsamość – jest projektem refleksyjnym za który jednostka odpowiada. Jesteśmy tym co z siebie zrobimy, sami wytwarzamy, kreujemy spójne poczucie tożsamości, albo i nie / każdy ma projekt siebie, kim chce być: zawód, wygląd; sami za ten projekt odpowiadamy/
2. „Ja” – tworzymy trajektorię rozwoju od przeszłości do antycypowania przeszłości. / człowiek patrzy na własną przeszłość wybiórczo, wyciąga tylko cenne istotne fakty i dobieramy je, natomiast o innych mniej przyjemnych lub zbędnych zapominamy/
3. Refleksyjność „Ja” – jest ciągła i wszechogarniająca by móc urzeczywistniać projekt siebie. /odpowiedz sobie na pytanie: „co się dzieje?”, kontrola, która wyłącza zachowania nierefleksyjne; tracenie kontroli to poddawanie się rzeczą, które nie prowadzą do celu np. impreza itd.; ci co odnoszą sukces, to ci którzy kontrolują swój projekt w realizacji./
4. Tożsamość zakłada narrację – narracja „Ja” – staje się jawna w postaci prowadzenia autobiografii. / w średniowieczu nie było autobiografii tylko królów, dziś jest dowolność np. zakładanie blogów, autorefleksja jest związana z narracją/
5. Samorealizacja zakłada – panowanie nad czasem, ustanowione są przez jednostkę strefy czasowe. Nieustanny dialog z czasem, nie traci się czasu, kontrola czasu, ciągła jego analiza.
6. Refleksyjność rozciąga się na ciało, wygląd zewnętrzny, to wszystko zawiera się w projekcie siebie.
7. Samorealizacja – rozumiana jest jako równowaga między szansom, a ryzykiem / to wybór, na zmianę stylu życia, powiązany z ryzykiem, podjąć decyzję o zmianie pracy i się realizować, czy jednak osiąść i podjąć ciepłą posadkę /
8. Autentyczność – jest ważna, tzn. bycie szczerym ze samym sobą / okłamywać się, tym samym co oddalać się od projektu /
9. Serie przejść – przebieg życia postrzegany jako serie przejść np. choroba, lub w szerszym kontekście praca, separacja małżeńska
10. Rozwój „Ja” – przebiega samozwrotnie, trajektoria samego zycia jest jedyną nicią spajającą „Ja” – czyli uzyskuje się zintegrowaną tożsamość, będąc lojalnym wobec siebie – konsekwencja projektu samego siebie.

Czysta relacja
1. Czysta relacja – to relacje między ludzkie
2. Czysta relacja – ma wartość tylko dlatego, co sama oferuje partnerom. Nieporozumienia, zagrożenia, samej relacji miedzy nimi.
3. Czysta relacja – jest ustrukturyzowaną refleksyjnie związkiem o otwartym i ciągłym charakterze.
4. Czysta relacja – główną rolę odgrywa oddanie. Osoba jest oddana jeśli sama o tym zadecyduje, podejmuje taką decyzję. Czysta relacja nie może istnieć bez wzajemności. Oddanie to też wsparcie emocjonalne – można liczyć na drugą osobę. Oddanie jest tym co zastepuje, punkt oparcia dla wizji przednowoczesnych. Zastępuje tradycyjną wizję typu rodziny, w tej chwili tą osobą, na której można się oprzeć, jest osoba, z którą nawiązujemy relacje. Partnerzy stopniowo się poznają, starannie śledzą poczynania drugiej osoby / delikatne, psychiczne procesy /. Dobra relacja to taka, w której każda osoba czuje się wolna i jest przekonana o własnej wartości. Osoba uzależniona to taka, która bez względu jak bardzo wycierpiała psychicznie nie jest w stanie odejść – uzależnienie od związku.
5. Czysta relacja – opiera się na intymności. Znaczenie intymności jest związane z istnieniem w nowoczesnym świecie, wielkich bezosobowych instytucji, w których czujemy wyalienowani. Chodzi o dbałość związku, jakość związku. Nie ma intymności, gdy ludzie są ze sobą z wygody. Jednak każda ze stron musi zachować obszar prywatności, nie można się kontrolować wzajemnie, musi być strefa prywatności.
6. Czysta relacja wymaga od partnerów wzajemnego zaufania. Zaufanie wymaga pracy nad sobą i relacją. Trzeba zdobyć to zaufanie, partnerzy muszą się otworzyć przed sobą. Jednostka musi ufać i być godna zaufania.
7. Czysta relacja – jednostka nie tylko rozpoznaje druga osobę, ale w jej reakcjach odnajduje potwierdzenie własnej wartości, powstaje wspólna historia, wspólnota przeżyć.

Kryzys kultur wg. Giddens’a

Czym jest kryzys?

Jest to podstawowe pojęcie oznaczające ostateczne odwołanie, rozstrzygnięcie, oznacza alternatywę i sukces albo klęskę, Zycie albo śmierć. Według Hipokratesa – to krytyczna faza przyrody. Kryzysem są wszystkie sytuacje rozstrzygania i mają wymiar czasowy. Pewne problemy są ponad czasowe – co to jest prarola? Kryzys to jest coś co trzeba rozstrzygać tu i teraz.

5 kontekstów kryzysu:
1. kontekst medyczny – jest to moment nagłego zwrotu, kiedy ujawnia się prawdziwa przyczyna choroby i rozstrzyga się pomyślnie lub nie. Kryzys ma tu charakter patologiczny ( cierpienie, złe samopoczucie ); nagły atak, w wymiarze czasowym, udar mózgu, silny ból, zawał serca. Tu ma miejsce interwencja medyczna, czyli interpretacja objawów, diagnoza. Z diagnoza wiąże się prognoza: poprawa lub „wróżenie” śmierci. W sensie społecznym kryzys, może oznaczać patologię np. terroryzm.
2. kontekst pedagogiczny i psychiczny – dzieciństwo to stan równowagi, a okres dojrzewania to stan zaburzenia tej równowagi, ale rokowanie jest takie, że znów wraca się do stabilizacji po zakończeniu okresu dojrzewania i przejście do dorosłości. Jest t okres oczekiwania. Kryzys byłby gdyby nie nadszedł kryzys zaburzeń.
3. kontekst polityczny – chodzi o problemy umocnienia władzy. Gdy władza traci uprawomocnienia to dochodzi do zamieszek, rewolucji, nagłej zmiany władzy. Jeśli kryzys nie jest załagodzony to dochodzi do wojny, a wojna prowadzi do kryzysu.
4. kontekst epistemologiczny – kryzys dotyczy wiedzy, wiedza jest tym, na czym można się oprzeć, ale dziś jest to pewność iluzoryczna. Istnienia trzy teorie rozwoju nauki: kumulatywizm, falsyfikacjonizm /hipotetyzm/, antykumulatywizm.
Kumulatywizm – rozwój nauki jest ujmowany jako gmach, wg. kumulatywizmowi twierdzenie raz przyjęte, uznane pozostaje na zawsze / w systemie/. Postęp polega na dorzuceniu nowych elementów zgodnych z poprzednimi. W nauce mamy do czynienia z rozwojem, który polega na dodawaniu nowych prawd.
Kumulatywizm – związany jest z założeniami epistemologicznymi:
- dane doświadczenia SA nieodwołalne
- twierdzenia naukowe uzyskuje się metodą od danych doświadczalnych do teorii
- metody naukowe mają charakter ponadhistoryczny
Falsyfikacjonizm /hipotetyzm/ - wg. Poppera: „logika odkrycia naukowego” – nauka nie stanowi systemu pewnych zdań, nigdy nie można rościć pretensji do osiągania prawdy. Dlaczego? Indukcja – to proces wniosków rożny od dedukcji / od ogółu do szczegółu /.
Popper jak uprawomocnić indukcję: przejście od danych doświadczalnych do teorii. „ Kiedy to wnioski są poprawne?” Być pewnym, że te metody są jednoznaczne. Wniosek: indukcji nie da się uprawomocnić.
Są dwie procedury teorii:
Weryfikacja – czyli potwierdzenie hipotezy
Falsyfikacja – odrzucenie tezy
Badania zaczynają się od postawienia hipotezy, a nie od doświadczeń – chodzi o to by hipotezę zweryfikować lub obalić Badania powinny szukać zjawisk, które sfalsyfikują tezę „czyli będzie można je odrzucić” wg. Poppera. Falsyfikacjonizm nie pozwala na budowanie „gmachu” teorii, jest to ciąg teorii, w których wprowadza się nowe, zastępując stare obalone. Falsyfikalność pozwala odróżnić twierdzenia naukowe od nienaukowych np. twierdzenia metafizyczne – bo w ogóle nie da się ich sfalsyfikować.
W nauce poszukujemy prawdy lecz jej nie posiadamy. Tym nie mniej posiadamy większą wiedzę o świecie.

Antykumulatywizm – wg. Kuhna „Struktura rewolucji naukowych” – podstawowym pojęciem Kuhna to paradygmat. Paradygmat to powszechnie uznane osiągnięcia naukowe, które w pewnym czasie dostarczają społeczeństwu naukowych modelowych problemów i rozwiązań np. Newton ujmował światło jako wiązkę korpuskularną – paradygmat. Inny paradygmat to, to że światło to fala, a nie wiązką. To inny sposób myślenia. Nastepna teoria to, to że światło to wiązka korpuskularno – falowa. W każdej dziedzinie paradygmaty naukowe są nieświadomymi istnieniami tych teorii.

3 modele kryzysu Koselleck’a
1. Dzieje to ciągły kryzys, proces nieustanny. W starożytności wolni byli tylko władcy, później oferowano nią wszystkim, prócz kobiet i dzieciom, następnie wolność chrześcijanom – wszyscy są wolni i mogą zostać zbawieni.
2. Kryzys jako nieuchronne powtarzające się przejście, po między okresami stabilnymi np. przejście od starożytności do średniowiecza – wędrówki ludu.
3. Kryzys to ostateczne rozstrzygnięcie, coś po czym nic już nie będzie np. woja atomowa, sąd ostateczny

5 objawów niesłychanie ostrego kryzysu kultury wg. Morawskiego:

1. nie zdały egzaminu Lewiatany, czy koncepcje ofiarowane ludziom szczęścia, dzięki racjonalizacji życia pod patronatem państwowych struktur. „Lewiatany” w 1651 roku napisane przez Hobbesa „ człowiek, człowiekowi wilkiem”: ludzie bez zewnętrznej organizacji pozabijali by się doprowadzili by do chaosu, trzeba wg. autora narzucic prawa, władzę, która by nie dopuszczała do powstania chaosu. Próbowano poprzez państwowe struktury zapewnić ludziom szczęcie. Rewolucja francuska, miała zapewnić ludziom:
- wolność, równość, braterstwo – dwa pierwsze czynniki są trudne do osiągnięcia, gdyz są one w opozycji. Od dwóch tych praw wywodzą się dwie koncepcje ideowe w kontekście państwa:
a) równość głoszona to postulat państwa, czyli rozbudowanie struktur państwa komunistycznego, czyli rozbudowanie struktur państwowych, które będą kontrolowały równość obywateli
b) wolność – kryje liberalne, ale one także prowadzą do rozczarowań, gdyż z wolnośi, wolnego handlu rodzą się społeczne nierówności

2. mamy do czynienia z nieufnością wobec naukowego poglądu na świat, ponieważ przyczynia się lub jest rozwój nauki wykorzystywany w wielu niekorzystnych dla społeczeństwa sposób, np. niszczenie środowiska naturalnego, ciągły strach przed wybuchem wojny przy użyciu technologii. Nauka zabsolutyzowana uważana jest jako mitologia – jest scientyzowana.
3. Kwestionuje się idee produkcji dla produktu, im więcej produktu tym lepiej. Wyczerpują się zapasy np. ropa, powstają miasta zindustrializowane tzw. Miejskie dżungle, nie ma już oazy ciszy, spokoju lecz wzrost bandytyzmu i rozbojów.
4. Demokratyzacja kultury duchowej, która przybrała postać trywialną. Kultura staje się rozrywką, komercjalizacja – kultura masowa. Mamy kontakt z tzw. Papką informacyjną – czyli przypływ nieustanny informacji, z których nie wiadomo co jest ważne.
5. Urzeczywistnienie relacji miedzy ludzkich, inni ludzie są tylko sposobem do dojścia do celu – uprzedmiotowienie. Żyje się nie z innymi lecz przeciw innym. Relacje między ludzkie mają charakter instytucjonalny.

Dwa obrazy cywilizacji zachodu:
Potęga – jest to przytłaczająca, dominująca i triumfująca władza, kierująca międzynarodowym systemem bankowym. Kontrolują, dominują mocne waluty: euro, dolar. Państwa są głównymi kontrahentami i uczestniczą w wymianie handlowej. Państwa zachodu dominują na międzynarodowych rynkach np. na giełdach w N.Y., która ma wpływ na wszystkie mniejsze giełdy. Państwa zachodu są zdolne do inwazji / do interwencji zbrojnych na wielką skalę i dysponują wojskiem, kontrolują drogi morskie /. Zachód prowadzi najbardziej zaawansowane badania naukowe w zakresie technologii. Kontrolują dostęp do przestrzeni kosmicznej. Technologii swoich nie udostępniają innym cywilizacją.
Schyłek
Państwa zachodu borykają się z utratą zasobów naturalnych: ropy, paliw. Na taka wizję składa się:
- powolny wzrost gospodarczy w porównaniu z dalekim wschodem
- stagnacja ludnościowa – ubywa ludzi, nie przybywa populacji.
- bezrobocie – produkcja jest przenoszona na daleki wschód
- deficyt budżetowy – np. robienie zakupów na kredyt, zaciąganie długów
- zanika etyka pracy, ludzie chcą się bawić, a nie pracować, w Azji wschodniej praca jest priorytetem.
- dezintegracja społeczna: przestępczość, przemoc, rozpad rodziny
Schyłek zachodu to proces powolny i nieregularny. Huntington wskazuje na wzrost znaczenia wartości na dalekim wschodzie.

4 elementy na azjatycką afirmacje wg. Huntington’a
1. Azja wschodnia – utrzymuje szybkie tempo wzrostu i wyprzedza zachód pod względem produkcji
2. Azja – wierzą, że sukces ekonomiczny zawdzięczają rodzinnej kulturze, nie bierze wzorców z dekadenckiego zachodu / wspólnota, a nie jednostka /
3. ważne są wspólne cele: wartość rodziny, dyscyplina, zapobiegliwość
4. wschodnie Azja – twierdzenie, że rozwój i wartości stanowią model do naśladowania dla innych społeczeństw.
Faza oralna – występuje w pierwszym roku życia i podstawową sferą erogeniczną są usta, a podstawową funkcją dająca satysfakcje jest ssanie.
Faza analna – od 2-3 roku życia, podstawową sferą erogeniczną są organy wydzielnicze, a funkcją dającą satysfakcję to czynności wypróżnicze, a także zatrzymanie stolca.
Faza falliczna – od 4-6 roku życia, podstawową sferą erogeniczną są organy płciowe, których drażnienie staje się źródłem satysfakcji, czyli masturbacja dziecięca.
Faza genitalna – zainteresowania erogenne oddzielają się od siebie i są prze kierowane na inne osoby np. na rodziców, chłopcy na matkę, dziewczynki na ojców. Koncentracja na jednym z rodziców wytwarzać może negatywny kierunek, zazdrość u chłopców, tzw. Kompleks Edypa, czyli skomplikowany system uczuć negatywnych w stosunku do ojca, np. myśli o jego śmierci. Kompleks Edypa ma istotną rolę w kształtowaniu się człowieka. U dziewczynek to kompleks Elektry. Konflikt ten jest źródłem wielu zaburzeń.

3 podstawowe sfery człowieka wg. Freuda
ID – składają się na ten czynnik popędy biologiczne oraz potrzeby naturalne organizmu, które człowiek stara się zaspokoić. Stanowi energię życiową człowieka, aktywność skierowana jest na uzyskanie maksymalnych przyjemności. Zasada przyjemności – tym się kieruje ID. Człowiek nie zdaje sobie sprawy z istnienia swojego ID, nie utożsamia się z nim, jest ono nieświadome. Człowiek odczuwa działanie, ale go nie rozumie, ma wrażenie, że coś popycha go do działania, czynu, coś czemu nie potrafi się oprzeć.

EGO – jest sferą świadomości, praktycznego działania. Sfera świadoma świata, siebie samego, własnych działań, ale wg. Freuda EGO to organ wykonawczy ID, który dąży do zaspokojenia przyjemności. Główną funkcją EGO jest zaspokojenie potrzeb. Zasada realizmu, którą EGO się posługuje. EGO to sfera wewnątrz organizacji człowieka, z którą on sam się utożsamia, jako podmiot własnych działań.

SUPEREGO – powstaje ona w wyniku akceptacji niektórych społecznych zasad moralnych oraz norm postępowania – internalizacja – wewnętrzna akceptacja. Zaakceptowana norma moralna staje się częścią samego człowieka, czyli jego sumienie. SUPEREGO kieruje się zasadami moralnymi.

Człowiek jest nieustannie narażony na konflikt trzech warstw ID i SUPEREGO coś chcą, a ego pozostaje w nieustannym rozdarciu. Kumulacja wewnętrzna może prowadzić do niezaspokojenia potrzeb. Nerwice – reakcje niewspółmierne do bodźców. Frustracja to nagromadzenie emocji, bezsilność, lęk, depresja, zniechęcenie, wybuch agresji wobec siebie i innych. Wykształciło się wiele mechanizmów obronnych, broniących EGO przed konfliktem ID – SUPEREGO:
1. wypieranie EGO przed naciskiem ID – SUPEREGO, czyli nie dopuszczanie popędów biologicznych, blokowanie seksualności. Treści wyparte ze świadomości, szukają dróg zastępczych i przedostają się do świadomości w sposób aluzyjny. / urojenia, myśli obsesyjne – celem psychoanalizy jest ujawnienie i odczytanie tych myśli /
2. projekcja – nieświadome uzewnętrznienie treści ukrytych w nieświadomości i wypartych do niej.
3. przemienienie – podstawienie na miejsce osoby stanowiącej przedmiot uczuć zakazanych innej osoby wobec, której zakaz nie jest tak rygorystyczny
4. personifikacja – uosobienie ID i SUPEREGO przybierają postać ludzi, wg. Freuda grzeszne pokusy to diabeł, a SUPEREGO to Bóg.
5. sublimacja popędu, czynności zastępcze społecznie uznane za pozytywne, zamiast zaspokajanie popędu, rozwój innej formy np. człowiek o skłonnościach sadystycznych wybiera zawód chirurga.
Motywy i symbole wywierające wpływ na całe życie psychiczne o wyjątkowo dużym ładunku energii, to dominaty zbiorowej nieświadomości czyli archetypy. Archetypy wyznaczają psychicznie konieczne reakcje na określone sytuacje w sposób nieświadomy.

Niewinny – „żyje w raju”, w baśni, wszystkie potrzeby niewinnego zaspawane są w potrzebie atmosfery opieki i miłości. Wszystko co jest dostępne powinno zaspokoić jego pragnienie. Niewinny mężczyzna: kobieta powinna mu służyć, uszczęśliwiać i powinna być mu wdzięczna. Gdy kobieta jest niewinna: to uważa, że mężczyzna powinien zapewnić jej bezpieczeństwo i uznanie.

Sierota – „wypędzenie z raju”, czeka go upadek bo życie nie jest rajskie, w trakcie rozczarowania rodzicami lub nawet polityczne, religijne lub osobiste. Upadek to też świat realny, życie jest szare, nijakie. Uczucia po upadku są trudne do ogarnięcia. Sierota cierpi, widzi zło, są nikczemnicy. Dominujące uczucie to strach, że zostali wykorzystani, osamotnienie.. Dominującą motywacją jest chęć życia. Sierota ma wrażenie, że jest opuszczony, wyrzucony, pozostawiony na pastwę losu. Sierota szuka dużego domu, kobieta będzie usposobieniem miłości i dobra. Sierota może przyjmować rolę pseudo wojownika. Mężczyzna pseudo sierota – macho. Sierota może być bohaterem romansu, np. Kopciuszek. Sierota pokłada nadzieję w wyborach. Uważa, że istnieje autorytet, który będzie wiedział co robić, problem to znaleźć ten autorytet. W początkowym stadium u sieroty pojawiają się inne archetypy: wędrowiec, męczennik, wojownik.

Wędrowiec – samotni rycerze na spotkanie nieznanego. Życie to przygoda. Nie chce robić tego co wszyscy, nie uznaje autorytetów, szuka sam wątpliwości. Historia wędrownika – początek to niewola poczym odchodzi – ciemiężca jest symbolem konformizmu.
Smok dla męczennika to egoista, dla sieroty to niebezpieczne, dla wojownika rywal, którego trzeba zlikwidować, a wędrowiec po prostu odchodzi. Wędrowiec prowadzi samotne życie, samotnie spędza czas, dąży do uzyskania niezależności, największa obawa to konformizm. Chodzi swoimi ścieżkami, istnieje sam dla siebie. Poświęci pieniądze dla niezależności.

Wojownik – walczy ze smokiem lubi widzieć siebie jako zwycięzcę, lubi rywalizację. X to osoba stanowcza odważna lubi podporządkowywać kogoś pod siebie. Wojownik pragnie siły skuteczności, a bojaźń to własna słabość. Potrafi ciężko pracować.

Męczennik – cierpienie to przyniesienie mu wybawienia. Celem męczennika to bycie dobrym, odpowiedzialnym, obawia się egoizmu, że będzie gruboskórny. W związku opiekuje się, pomaga innym, w relacji na smoka męczennik zaspokaja go.

Mag – rozwiązuje pewną dwoistość, czy dawać, czy brać / wojownik – brać, męczennik – dawać /, a mag może czasem nam coś dać, a czasem brać. Mag uświadamia sobie, że cień to część jego samego.

4 koncepcje nowoczesności wg. Paula Ricoeur

1. Koncepcja indywidualizmu – nowoczesność to indywidualizm. Indywidualizm jednostki jest ważniejszy niż grupa. W społeczeństwie przed nowoczesnym indywidualizm nie istniał po za grupą. W nowoczesności wspólnota jest na drugim miejscu, jednostka może decydować czy chce być w grupie, a np. w Azji: kamikaze – jednostka niszczy siebie dla wspólnoty, czyli wspólnota przed nowoczesna, gdzie liczy się ogół. Na zachodzie mamy do czynienia z ponowoczesnością, gdzie liczy się indywidualizm, jednostka, gdzie „Ja” jest najważniejszą wartością. Ruch, który się wykreował, to że dziś jednostki uciekają z dużych miast i zasiedlają wsie, miejsca na odludziu.

2. Koncepcja racjonalizmu – tam gdzie powstaje mitologizacja, nie ma racjonalizmu, gdzie mit jest przezwyciężony przez rozum pojawia się oświecenie. Uwolnienie człowieka od strachu ma dać wiedza. Ricoeur powołuje się tezy Adorno i Hokheimera – rozumem już posługiwał się Odyseusz, wymyślił konia trojańskiego, odbył wiele podróży, miał swój cel, do którego dążył nie zważając na trudy. Mit o syrenach pokazuje, że rozumem można przewidzieć co będzie i zapanować nad problemem. Odyseusz to pierwszy wzór człowieka nowoczesnego, niestrudzenie dążącego do celu. Dziś mamy jednak do czynienia z kryzysem racjonalizmu – dziś istnieje racjonalizm instrumentalny. Otóż Odyseusz coś traci, a mianowicie dom, więzy z rodziną, pewien aspiracji – to był jego cel.
Wg. Horkheimera – dziś ludzie dążą do celu, realizując go , nie widząc czemu, ostatecznie to służy. Rozum to środek do realizacji pewnych celów. Rozum to instrument. Dziś rozum nie wytycza celów, ale je spełnia – wg. Adorno i Hokhaimera.
Adorno i Hokhaimer są rozczarowani racjonalnością, obojętnie jakie ma cele. Natura traci znaczenie. Dostrzegają: zjawiska związane z racjonalizmem, czyli uświadamiają sobie negatywne skutki racjonalizmu: zanieczyszczenie środowiska naturalnego, bomby atomowe, ingerencję w fizjobiologię człowieka. Racjonalizm wszystko zmienia.

3. Koncepcja nihilizm – nihilizm to główna tendencja epoki, to utrata wartości – „śmierć Boga” – to co było cenne w poprzednich epokach, odwróciło się w nic – są to wartości pozorne. Upadek autorytetu – czyli coś co było niepodważalne, to czerpanie radości z podważania autorytetu.
Max Weber nawiązuje do Nitzchego – przyjmowanie racjonalizmu dokonuje się kosztem odczarowania świata – „dowartościowanie”

4. Nowożytność, czas światoobrazu – nowoczesność to zapomnienie o byciu, u podstaw leży Kartezjusz „cogito ergo sum” – to fundament nowoczesności, człowiek staje się podmiotem wg. Heideggera czas jest światoobrazem. Heidegger fascynuje się nowożytnością, próbuje wykroczyć poza nowoczesność, Heidegger uważa, że nowoczesność rozpoczyna się od Kartezjusza, a nie od Odyseusza; uważa, że nowoczesność to zaburzenia natury, zredukowanie do przedmiotu.

Uprzedmiotowienie bytu – jakie ma znaczenie przed-stawienie, akt, wyobrażenie, spostrzeżenie, przypomnienie. Ukonstytuowanie dualizmu przedmiot – podmiot. Przedmiot poza jednostką „Ja”.

Być pewnym bytem, co daje nam pewność. Interesują nas fakty to co jest niepowtarzalne – nie ma dla nas znaczenia. Pewność, że Bóg istnieje jest to nieważne. W nowoczesności tracimy pewne aspekty, nie umiemy o nich mówić.
Czym była prarola w średniowieczu. Bóg to prarola, jest zawarte w Piśmie Świętym. Prawda to ład świata, odwoływanie się do autorytetu. Prawda to bycie w Bogu.
Czym jest prawda dla prasokratyków. Bycie odbywa się, ujawnia się w prawdzie, która nie jest pewna, ale jest istnieniem, od tych prawd jest odgrodzona.
Czas światoobrazu czym różni się prawda w średniowieczu, a czym w nowożytności. Prawda to nie Bóg, prawda to to czy jesteśmy pewni, jeśli cos jest niepewne, nie może być uznane za prawdę, Zatem Bóg nie jest prawdą. Badania są niemiarodajnym wskaźnikiem prawdy. Prawda jest związana z człowiekiem. Prawdy objawione przekazuje rozum.

Alfabet fonetyczny – jak wyglądało społeczeństwo przed wynalezieniem alfabetu fonetycznego. Człowiek żył w świecie, którym wszystkie zmysły były wyważone, zmysły funkcjonowały jednocześnie. Istotny był słuch wg. McLuhana. Słuch jest wrażliwy i wyczulony. W plemionach wszyscy członkowie grupy żyli w harmonii.
Podstawowym medium komunikacyjnym była mowa. W związku z tym nikt nie miał większej wiedzy od innych. Wszyscy słuchali i mówili. Nie istniał indywidualizm, było poczucie wspólnoty, nie istniała specjalizacja i nie było specjalistów nie było osób, które miały większa wiedzę. Indywidualizm i specjalizacja to wytwory kultury zachodu. Człowiek piśmienny odwraca się od wspólnoty może działać bez zaangażowania. McLuhan jest zafascynowany życiem plemiennym. Wg. niego człowiek wiedzie złożone życie, kalejdoskopowe, różnorodne. Wzrok można skupić, a słuch nie, nie jest analityczny i linearny, nie da się go skupić i wyłączyć. Rytm życia człowieka niepiśmiennego był pozbawiony ciągłości, nie było poczucia „Ja”, ludzie angażowali się bez reszty we wspólnotach. Tryb życia był o wiele bogatszy od człowieka zachodu. Słowo mówione ma większy ładunek emocjonalny, przez intonację pokazuje uczucia. Człowiek plemienny był bardziej spontaniczny. Zmysły takie jak smak, węch było o wiele bardziej rozwinięte od zmysłu wzroku.
Alfabet fonetyczny jest wyjątkowy ponieważ składa się z foemi – cząstek pozbawionych sensów. McLuhan – alfabet fonetyczny wpadł do świata plemiennego jak bomba i wyciągnął wzrok do najwyższej rangi. Umiejętność czytania i pisania

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 License.