Wykład III i IV

Kultura
Psychologia – różne postawy

1.Systemy społeczne – role społeczne – charakter ponadjednostkowy, wzór roli społecznej, rola oczekiwania, określenie czego oczekujemy od normatywnej roli (lekarza, studenta itp. )

Rola lekarza:

Afektywna – neutralność, powściągliwość emocji, różnicowania pacjenta.

Aspektowa – oczekujemy ze lekarz będzie angażował się z pacjentem tylko o tyle o ile będzie to potrzebne do leczenia.

Osiągnięciowa –
a) lekarz nie traktuje pacjenta wg kryterium przypisaniowym (czy młody stary biały czarny itp.)
b) lekarzem jest przez osiągnięcia (studia egzaminy itp.)/

Uniwersalistyczna – tzn. Lekarz powinien traktować każdego jednakowo niezależnie od tego, co łączy lekarza z pacjentem

Zorientowana na innych – przekłada dobro pacjenta nad własny sukces, bezinteresownie, nie na zasadach komercyjnych.

Rola przedsiębiorcy na wolnym rynku: oczekujemy emocjonalnej neutralności zawiera rolę aspektową, osiągnięciową, wolny rynek jest też uniwersalistyczny złamanie tego jest następstwem układu. To, co różni przedsiębiorcę od lekarza to orientacja na siebie.

Każdą rolę społeczną można opisać w podobny sposób jak powyżej.
Rola rodzinna – (afektywne) rola tradycyjnych społeczeństw itp.

2.KULTUROWE wartości społeczne
Zjawiska naturalne są tylko w przyrodzie. Świat człowieka, społeczeństwa jest regulowany przez państwo. Kapitalizm jest, dlatego że państwo zdecydowało (stworzyło kapitalistyczne wolnorynkowe instytucje). To nie wynika, wogóle z natury.
Cały świat nowoczesny nie jest rzucony na żywiol, ale jest społecznie i państwowo regulowany. Np. Wychowanie dzieci (jak się je bije to można podać do sądu itp.) określone prawa obowiązki.

Pożądanie to, co jest pożądane, pewna potrzeba i to, co jest warte pożądania – wartość.

Wartość społeczna to pewna koncepcja godnego wartego pożądania sytemu i ustroju społecznego Np. W jednym społeczeństwie najważniejsze są relacje w rodzinie w innym są na drugim miejscu. W innych wartością jest zasada demokracji a w innych demokracja jest zła.

3.Typologiczne podstawy wzorów struktur społeczeństw:

UNIWERSALIZM – PARTYKURALIZM
OSIĄGNIĘCIWOŚĆ- PRZYPISANIWOSĆ

Mamy, zatem społeczeństwa:

a) uniwersalistyczno – osiągnięciowe :(zachodnie zwłaszcza Stany Zjednoczone)
b) partykularno – osiągnięciowe : Daleki Wschód zwłaszcza Chiny
c)uniwersalistyczno – przypisaniowe: Niemcy
d)partykularno – przypisaniowe: latynoskie.

Pyt. Na egzamin porównaj typy społeczeństw.

Ad. A UNIWERSALISTYCZNO - OSIĄGNIĘCIOWE
Każdy z tych społeczeństw uniwersalnych gdzie zanikowi lub osłabieniu ulegają więzi rodzinne, rodzina nuklearna ( rodzice + dzieci). Model rodziny wielopokoleniowej zaczyna słabnąć. Zanik partykularnych rodzinnych etnicznych więzów. Osłabieniu ulegają elementy przypisaniowe ( nie ważne, kto jest biały czarny, co osiąga ślepe na kolor skóry). Dobrze to widać na przykładzie instytucji- sfera szkolnictwa, zatrudnienia.
Ciekawostka: w podaniu o pracę nie pisze się imienia i nazwiska, żeby nie było wiadomo płci są tylko wpisane kwalifikacje, kompetencje. Są to społeczeństwa indywidualistyczne liczy się tylko indywidualny sukces dla samego tylko tego indywidualistycznego sukcesu a nie np. Dla dobra społecznego kraju, przyszłości. Każdy jest indywiduum. Sukces jest utożsamiany z karierą, dobrobytem materialnym. Moralność człowieka jest indywidualna i utylitarna, aby dobrze spełniać swoje funkcje. Tutaj indywidualizm przeciwstawia się kolektywizmowi. Co jednak nie wyklucza bardzo sprawnego -wspólnego- działania. Ciągła zmienność celów – brak ostatecznego celu. Gdy te zostają zrealizowane to szuka się następnych nowych celów.
Anty utylitaryzm – władza jest pożądana, ale tylko w wymiarze minimalnym nieingerująca w życie indywidualne.
Ten typ społeczeństw możemy określić jako instrumentalny aktywizm zmierza ku coraz efektywniejszym, skuteczniejszym działaniom, kontrolowaniu. Są nastawione na świat na aktywne jego przekształcanie..
Kraje protestanckie najbardziej dynamiczne. Wynika to z tego ze protestantyzm przeformułował pojęcie Królestwa Bożego. Buduje królestwo na ziemi. Czyni to świat lepszym, zadbanym, estetycznym. Ma to zastosowanie w gospodarce.

Świat zachodni ukształtowały 3 czynniki:
ATENY – racjonalne myślenie, Grecja dala zachodowi logos
RZYM – prawo
JEROZOLIMA – duchowość, religijność.
Kiedyś zachód był całkowicie religijny
Czwartym czynnikiem pierwiastkiem jest PAŃSTWO NARODOWE
Czym jest logos? w grece ma 40 znaczeń
Znaczenie dla zachodu

Logos: słowo +rozum

Racjonalny dyskurs za pomocą słów. Podobnie jak u Platona: czy ma używać racjonalnego pojęcia argumentacji czy mitosu

1 znacznie dyskurs w takim sensie, który unowocześni naukę, wiedza jest udokumentowana i udowodniona
2 znaczenie dyskurs – życie społeczne coraz bardziej wolnego od przemocy na rzecz persfazy racjonalnej komunikacji.

Rzym - logos to prawo, zawsze jest moment negacji i kontynuacji.
W Chrześcijaństwie logos to Chrystus. Tworzą się zasady rywalizacji. Rozumienie polityki w sensie rywalizacji. Chrześcijanie rozumieli w sensie agonistycznym- współzawodnictwo. Np. Agony olimpijskie były wzorem zaś polityka to rywalizacja na słowa. Wylania się, zatem rozumienie społeczeństwa jako konkurencji. Społeczeństwa grecko-rzymskie dzieliły się na dwa stany
Obywatele
Niewolnicy
Przełomowe odejście od tego rozróżnienia jest właśnie w chrześcijaństwie. Tutaj wszyscy ludzie są jednakowo istotami ludzkimi. Zbawienie jednostki duszy a nie Kościoła jako całości- to niosło już te zarodki indywidualizmu, zeświecczenia. Chrześcijaństwo narodziło się w otoczeniu wrogim( Imperium Rzymskie) początkowo nie akceptowane musiało się zmagać z tym wrogiem. Od początku Kościół był obok państwa istniało całkowite rozróżnienie „ Oddajcie Bogu, co boskie, cesarzowi, co cesarskie”.

DYFERENCJA – zróżnicowanie systemu, oddzielenie Kościoła od państwa, religii od polityki czy nauki.

7 w. Już od czasów nowożytnych zaczyna się podobna rozumowość do dzisiejszej:
J. Lock – idea społeczeństwa, dla którego podstawą solidarności jest umowa.
T. Hobbes – wzmacnia od antyku ciągnące się wizje społeczeństwa bazującego na realizacji, dla której pierwotnym zjawiskiem jest konflikt. Wychodzi od pojęcia stan natury, czyli bez instytucji itp. Cechował się permanentnym konfliktem między jednostkami dotyczącego niewystarczających dóbr do podziału. Ludzie żyli w permanentnym strachu, więc postanowili to zmienić i umówić się, co do pewnych praw -UMOWA SPOŁECZNA- w społeczeństwie zachodnim prawom podporządkujemy się z wyboru, sami je ustaliliśmy. Bazujemy, więc na umowach. Ludzie są niezależnymi jednostkami mają swobodę zachowań pod warunkiem, że przestrzegają PRAWA. Nie ważne, co człowiek ma we wnętrzu, ważne jest to, aby przestrzegał prawa, to właśnie reguluje zachowania między ludźmi. Pierwociny tego można zauważyć już w antyku. Podmiotem świata w społeczeństwie są klasy społeczne. Demokracja to narzędzie rozwiązywania konfliktu.

Ad. B PARTYKULARNO – OSIĄGNIĘCIOWE

Chiny klasyczne cywilizacja konfucjańska (również Korea, Japonia). Chiny ukształtowały świat, ale to Japonia wiedzie prym zaś w Chinach występuje obecnie zjawisko stagnacji. Chiński wzór (wyrobów) jest postawą dla reszty. Japonia zaś nie ma elementu twórczego.

Społeczeństwa te są partykularne, bowiem centrum regulacji społecznych to system rodzinny maksymalnie rozwinięty. Relacje pokrewieństwa. W skład rodziny zaliczają również dobrych znajomych. Takie więzi wspólnotowe mają charakter bardzo zobowiązujący, solidarny.

Zewnętrznym przejawem powyższego jest rozwinięty kult przodków, kultywowanie tradycji cmentarzy.

Są to społeczeństwa osiągnięciowe, tzn. mają wyznaczony swój ostateczny cel, któremu zmierza rozwój społeczny (idealny stan społeczeństwa itd.) To jest element DYNAMICZNY. Możemy się bogacić pracować dla siebie. Ten element sprawia ze Chiny wyzbywają się z komunizmu na arenę narodową.
Wzorem podstawowym wszelkich relacji jest rodzina (przeciwieństwo UMOWY). Rodzina to gemainschaft, jest naturalna:

RODZINA

KRÓL MĘDRZEC (prawie nadczłowiek)
Jest najmądrzejszy,
Najcnotliwszy
Wszystko wie i wszystko może
Może załatwić wszystkie sprawy w społeczeństwie, co powoduje bierność społeczną i bierność polityczną. Oczekuje się od władcy ze wszystko zrobi, ale władca nigdy nie jest nikomu nic winien (tylko urzędnik, który jest przedłużeniem władcy).

Nie występuje DYFERENCJA tylko HOLIZM (zjawisko przeciwstawne)
Chiny traktują cały świat jako współzależną całość nie ma wyizolowania. Np. język chiński tj. pismo obrazkowe, medycyna naturalna traktuje człowieka jak proces a jego organizm jako całość. (Jeśli boli kolano to przyczyną bólu jest co innego).

W rodzinie nie ma opozycyjnych tendencji.
Nie występuje KONKURENCJA tylko HARMONIA (nikt w rodzinie nie będzie przeciwko sobie)
Zasada harmonii oznacza, że pierwszoplanowa jest zgoda, współpraca, solidarność.
-Demokracja w konfucjanizmie to coś złego ponieważ jest uznawana za ciągłą kłótnię.
-Praca na zasadach rekomendacji.
-Podstawą ładu nie są ustawy, prawo czy policja, ale podmiotowa wewnętrzna cnota jednostki (moja doskonałość) i w związku z tym podstawowa moralność. To swoiste samodoskonalenie, harmonia ma swój początek i koniec w człowieku.

Ad. C UNIWERSALISTYCZNO – PRZYPISANIOWE -Niemcy

Ma wspólną cechę uniwersalizmu. Relacje społeczne są odgradzane od jakichkolwiek więzów etnicznych, rodzinnych, grupowych. O swoistości tego społeczeństwa decyduje taki element, że w Niemczech istnieje wyobrażenie idealnego społeczeństwa i idealnego stanu rzeczy. Ideał 1000-letniej rzeszy. To była konkretyzacja pojmowania społeczeństwa niemieckiego.

- Charakter indywidualnych osiągnięć- mój sukces jest ważny o ile się przyczynia dla dobra całości, realizacji ideału społecznego. Potępiany jest ten, kto tak nie uważa. Z takiej struktury społeczeństwa wychodzi kilka innych konsekwencji. Człowiek który zna ideał to wódz. Musi być ścisła hierarchia, gdzie każdy ma swoje miejsce, każdy robi to, co do niego należy. Ważna jest rola silnego państwa i silny akcent polityczny. Moralność jest moralnością społeczną. Jesteś moralny, gdy przyczyniasz się dla dobra całości. Jesteś idealny gdy dbasz o wyższe cele jednostki. Kolektywizm ma pierwszeństwo wobec jednostki. Nie ma miejsca na centrum liberalne.

Ad. D PARTYKULARNO- PRZYPISANIOWE – latynoskie

-Bardzo cenie się więzi rodzinnie w sensie przyjacielskim.
- Brak elementu osiągnięciowego sprawia, że ani nie są zainteresowani w poprawianiu świata ani nie interesuje ich kariera i sukces za wszelką cenę a praca zaś to zło konieczne.
- Realizują się w działaniach ekspresyjno- artystycznych.Lubią się bawić. To są społeczeństwa indywidualistów (tej indywidualnej ekspresji).
- bierne, pasywne.
- Nie osiągają procesów w gospodarce.
-Duża podatność na dyktaturę. Przyjmą każdą władzę, jeśli tylko mogą się bawić. Mało dynamiczne.

INNE:
ISLAM – Jednocześnie występuje doktryna polityczna, prawna i religijna jako niezróżnicowana całość. Nie ma DYFERENCJI.

POLSKA – należy raczej do świata zachodniego. Polacy nie utożsamiają się z państwem (200lat temu państwo było wręcz wrogiem). Policjant traktowany jako okupant, wróg.

FUNKCJE

1. Funkcjonalne zróżnicowanie systemu
Każdy system początkując od rodziny do społeczeństwa musi spełniać jakieś funkcje inaczej upadnie:

a)Musi mieć środki dla swego istnienia ( z zewnątrz).
b)Musi spełniać właściwe określone cele (Np. uniwersytet ma 2 cele: dydaktyczny i badania naukowe)
c)Jeśli występują konflikty to trzeba je rozwiązywać. Inaczej sparaliżują one system.
d)Musi trwać przez jakiś dłuższy okres
e)Musi mieć tradycje, symbole (jakiś wymiar ekspresyjny).

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 License.