Wyklad 11 03 2007

TK 11.03.2007
Homans

Koncepcja behawiorystyczna (wszelkie zachowanie jest reakcją na bodziec)

Komunikacja – wymiana, transakcja, zachowanie, w którym jeden organizm nagradza lub karze drugi.

Kategorie biologicznego przetrwania – źródło bodźców, stąd też komunikacja

Jednostki są pierwotne wobec społeczeństwa.

Jest to koncepcja naturalistyczna (natura = kultura; naturę i kulturę badamy takimi samymi metodami; fizykalizm – wszystko ma być wymierne).

Powszechnik kulturowy – ogólna prawidłowość wyjaśniająca zachowanie ludzkie (koncepcja transakcji).

Homans czerpie z ekonomii (ludzkie zachowania można ująć w kategoriach opłacalności; ci, którzy wiele dają, chcą wiele otrzymywać).

Jest to jedyna koncepcja naturalistyczna.

Zarzuty wobec teorii Homansa:
- ci, którzy wiele otrzymują, nie muszą chcieć wiele dawać,
- kłopot z wyjaśnieniem zachowań altruistycznych,
- założenie istnienia kryterium wartości, wg którego ludzie dokonują wymiany. Wolna wola nie ma znaczenia.

Hoffman – społeczeństwo jest pierwotne wobec jednostki.
Homans – jednostki są pierwotne
Mead – ani społeczeństwo ani jednostka nie są pierwotne, powstają w wyniku wzajemnej interakcji.

G. H. Mead
Społeczny interakcjonizm
- koncepcja humanistyczna – żadna rzeczywistość społeczna nie istnieje bez świadomej działalności człowieka
- koncepcja interakcjonistyczna – jednostka i społeczeństwo nie istnieją poza procesem wzajemnej interakcji
- koncepcja indeterministyczna – działania świadome, intencjonalne (ukierunkowane na cel) i kierowane wolną wolą.

Społeczny behawioryzm

Klasyczny behawioryzm – przekonanie o świadomym działaniu jest iluzją. Nie jest prawdą, że świadomość odróżnia człowieka od zwierząt.
Wszystkie zachowania ludzi i zwierząt sprowadzają się do zależności bodziec – reakcja.
Behawioryzm neguje duchowość.
Mamy świadomość, ale to jest normalny organ wykształcony w procesie ewolucji, a nie żadna nowa jakość.

b. społeczny – darwinizm jest tylko punktem wyjścia w wyjaśnianiu komunikacji.

Człowiek jest nie tylko odbiorcą bodźców, ale sam ich poszukuje, wybiera. Kieruje się przy tym świadomością.
Mead odrzuca dualistyczną koncepcję świadomości (k. świadomości Kartezjusza). Dualizm przezwycięża przez kategorie działania. Świadomość i doświadczenie można włączyć do zjawisk obserwowalnych.

Platon: wszystkie skrajności obracają się w swoje przeciwieństwa.

Jednostki w izolacji nie posiadają psychiki, umysłu. Świadomość wyłania się przez komunikację.

Punktem wyjścia jest gest – działanie instynktowne, nieświadome (płaszczyzna biologiczna).

Komunikacja zwierząt hic et nunc (tu i teraz).

Przeciwstawienie gestu symbolowi (założenie przewidywalności).

Przejście od świata zwierzęcego do ludzkiego w 4 etapach:
1.ukształtowanie się języka (narzędzie umożliwiające abstrahowanie od hic et nunc, przejście od płaszczyzny symptomów do sygnałów)
2.powstanie myślenia abstrakcyjnego: wyjście poza teraźniejszość, formułowanie ogólnych praw
3.autorefleksja – czynienie siebie przedmiotem swoich rozważań
4.kształtowanie się instytucji społecznych opartych na symbolach.

Czym się różni społeczność ludzi od społeczności zwierząt?

U zwierząt: genetycznie wyznaczone miejsce w hierarchii społecznej.

Mead: u owadów w genach każdego osobnika znajduje się program tak całego społeczeństwa, jak i szczególnej roli, jaką dany osobnik ma spełnić.

U ludzi: koordynacja działań nie jest zapisana genetycznie.

Koncepcja umysłu Mead’a

Fazy kształtowania się umysłu:
1.faza zabawy – dziecko wypracowuje swoją osobowość poprzez odgrywanie ról poszczególnych osób. Przejmowanie wzorów od bezpośrednio dostępnego środowiska.
2.faza gry – naśladuję nie jednostki, ale grupy społeczne. Generalizacja postaw. Zgeneralizowany inny.

Dwa aspekty ludzkiego umysłu:
Me (ja przedmiotowe) – kolektywistyczny aspekt umysłu, ogólne normy, aspekt niezmienny, niezależny od jednostki, dzięki niemu społeczeństwo może trwać. Normy tworzone w fazie gry.
I (ja podmiotowe) – aspekt indywidualistyczny, zmienny, niepowtarzalny, miejsce dla ludzkiej wolności. Indywidualna reakcja na Me, samoekspresja jednostki.

Próba wykroczenia poza społeczeństwo wiąże się z wykluczeniem poza społeczeństwo.

Me: trzeba się ubierać
I: sam wybieram, w co się ubrać

Umysł – permanentna interakcja pomiędzy me i I.

Marks

Marksowska teoria człowieka (antropologia) i społeczeństwa (socjologia) tkwią u podstaw habermasowskiej teorii komunikacji.

Świadomość
Nie jest tak, że człowieka od zwierząt odróżnia świadomość, ale wytwarzanie narzędzi (fabryki, przemysł). Chodzi o narzędzia materialnej reprodukcji społeczeństwa.

Materialistyczna interpretacja dziejów

Przed Marksem porządkowano dzieje wg idei. Takie podejście jest utopijne, nie uwzględnia rzeczywistej bazy.

BAZA – gospodarka, zasoby natury materialnej, stopień rozwoju przemysłowego, strategie wg których społeczeństwa się odtwarzają, technologie.

NADBUDOWA – idee: religia, moralność, prawa, sztuka.

O tym, czym jest człowiek, decyduje gospodarka, w której człowiek się rozwija. Nieświadomość określa byt, byt określa świadomość.
Świadomość jest pochodna względem sytuacji życiowej.

O wyróżnieniu epoki decyduje gospodarka, podział pracy i własność.

Epoki uszeregowane wg bazy:

1.własność plemienna
Nierozwinięty szczebel produkcji.
Ludzie żyją z rybołówstwa, myślistwa, hodowli, uprawy roli.
Struktura społeczeństwa ma charakter patriarchalny. Społeczność to powiększona rodzina. Nie ma podziału na klasy i podziału pracy.
2.własność antyczna
powstaje przez połączenie kilku plemion.
Pojawia się pierwszy podział pracy: miasto i wieś.
To, czy jesteś z miasta, czy ze wsi, kształtuje twoją świadomość.
Istnieje niewolnictwo – podział na klasy.
3.własność feudalna (stanowa)
wyraźna struktura społeczna, hierarchia.
4.własność kapitalistyczna

Człowiek (świadomość) jest wytworem przemysłu, podziału pracy i gospodarki własnego społeczeństwa.

Ideologia – system nieuświadomionych przekonań. Stan umysłu, kiedy jestem przekonany, że wszystkie moje działania pochodzą ode mnie.

Alienacja (w kapitalizmie)
Praca jest najważniejszą działalnością człowieka, kształtuje osobowość. Ponieważ ludzką egzystencję kształtują czynniki od ludzi niezależne, występuje alienacja pracy.
Alienacja – wyobcowanie.

Wymiary alienacji:
1.przedmiot pracy staje się obcy człowiekowi. Im więcej wytwarzamy, tym mniej mamy w sobie. Ludzie nie utożsamiają się z tym, co wytwarzają.
2.obca staje się sama czynność pracy. Człowiek nie potwierdza się w pracy, ale zaprzecza. Praca nie jest autoafirmacją.
3.ludzie stają się sobie obcy. Nie ma żadnej międzyludzkiej solidarności.

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 License.