Wykład III -

Wykład III_18.XI

Perspektywa teorii poznania
-> spór między racjonalistami genetycznymi a empirystami

Podmiot I
-> dwie najważniejsze kategorie w teorii poznania
Przedmiot I

XIX w. - rozwój nauki /kryzys w filozofii, pytanie o potrzebę filozofii, pomysł likwidacji/
1. reformy polityczne, społeczne, ekonomiczne
liberalizm, socjalizm, komunizm
plon rewolucji francuskiej
kryzys Kościoła i religii
2. postęp naukowo – techniczny
3. konieczność nauki, dyscypliny w kontekście Społeczeństwa

Emil Durkheim -> socjologia a poznanie = socjologizm
- socjologia moralności
- badanie innych społeczeństw
- projekt nowej nauki – socjologia
- czerpie z dorobku Comte’a i Spencera
Dzieła:
„O podziale pracy” /1893r./ - co jest mechanizmem, istotą mechanizmu organizacji życia społecznego? -> jest nią podział pracy /role zawodowe w społeczeństwie/
- podział – wieś i miasto, społeczeństwa rozwinięte i tradycyjne, warsztat i miejsce pracy,
- pierwsza teoria modernizacji; czym jest nowoczesność /kryteria/

Typy więzi:
Solidarność organiczna – społeczeństwa nowoczesne
Solidarność mechaniczna – społ. tradycyjne

„Zasady, metody socjologiczne” /1897r./
- epistemologia i metodologia
-> sformułowanie metod badawczych /do badań faktów społecznych/
-> fakt społeczny i sposób badania przez filozofa społecznego
-> opis zachowań /behawioryzm, nie intencjonalność/

„Samobójstwo” /1897r./ - inspirowany Kant’em
- pyt. – co jest źródłem samobójstwa?, czym jest?, udział wspólnoty.
1. zbiorowa świadomość
2. indywidualna świadomość, tożsamość
-> to jak myślimy jest funkcją tego, w jakiej wspólnocie żyjemy, doświadczamy rzeczywistość
-> nie ma czegoś takiego jak indywidualność, jest zdeterminowana społecznie
-> odpowiedzialność społeczna wspólnoty /zaangażowanie lub jego brak/

„Elementarne formy życia religijnego” /1912r./
próba odpowiedzi – jak jest możliwa normatywność /nakazy, zakazy/ w procesie desakralizacji /religia przestała odgrywać rolę społeczną, jest kwestią indywidualną/
źródłem normatywności jest Społeczeństwo /to one wyjaśnia/
Rytuał zastępuje Sacrum /Goffman/

Społeczeństwo
jak jest możliwe?
co tworzy ład społeczny
idealne typy związków
Solidarność /fr./ - relacja podobieństw /też rzeczy/
pol. – relacja ludzi

Arystoteles „Polityka”
1.Podobieństwo – kategoria podstawowa dotycząca więzi /wartości, filozofie, potrzeby/
2.Różnica – ze względu na różnice również wchodzą w interakcje, ze względu na role jakie pełnią /nikt z nas nie jest samowystarczalny, wchodzi w relacje z tymi, którzy mają to, czego jemu brakuje – na zasadzie uzupełniania się

Solidarność mechaniczna
- społeczeństwa nienowoczesne, tradycyjne
- więzi opierają się na Arystotelowskim podobieństwie; funkcja wymienna
- jednostki są identyczne /azjaci, aborygeni, wspólnoty plemienne/
- więzi krwi, rodzina, więzi naturalne /hierarchiczne/
- materialnym wyrazem jest prawo represyjne – normy, zakazy, nakazy są skierowane przeciwko jednostce. Akcent eliminacji indywiduum. Reguły te mają regulować „manifestacje uczuć”. Ochrona spójności wspólnoty. Kara jest przestrogą dla potencjalnych jednostek łamiących zasady wspólnoty.
- zbiorowa świadomość/nie istnieje tożsamość, świadomość indywidualna, jednostkowa świadomość jest podporządkowana/
- „zbiorowa dusza”
- religia, jako źródło normatywności; ŹRÓDŁO UZASADNIANIA tej normatywności; tylko rzeczywistość sakralna i codzienna /opium dla mas/; swoim zakresem obejmuje cały zakres działań jednostek – prawo, moralność, nauka /bardzo ważna różnica ze społ. nowoczesnym/
- sprawy ogólne regulowane emocjami, przekonaniami religijnymi /nie rozumem kalkulującym/
- jednostka jest kontrolowana /jak u Gombrowicza/

Solidarność organiczna
- różnica – kategorią podstawową
- podział pracy – specjalizacja; podział struktury społecznej
- funkcja uzupełniająca
- Prawo oddzielone od sakralnego; podział na władzę kościelną i świecką /Hobbes – oddzielenie miecza od czapy biskupiej/
- przejaw materialny – obecność formalnego prawa; idea równości; regulacja relacji między ludźmi, kooperacja
- prawo kooperacyjne – chroni jednostkę przed wspólnotą /Locke/, Prawo człowieka

- jednostka łamiąca prawo – przywrócić do wspólnoty /społ. tradycyjne – wypędzenie/ równe prawa z innymi
- indywiduum, tożsamość – podział pracy – odpowiedzialność za własne zachowanie; świadomość własnej odrębności, własnych poglądów
- jednostka ma wręcz za zadanie mieć osobowość, być aktywna, asertywna, wyodrębnić się, być samodzielna
- religia jest wolnym wyborem /prywatyzacja religii/; człowiek sam podejmuje decyzje czy chce partycypować w sakralności
- „odczarowywanie świata” /Konopielka/
- rozum instrumentalny /rynek, konkurencyjność, kolonizacja/

Fakty społeczne – sposoby działania, myślenia i oddziaływanie zewnętrzne wobec jednostki, a zawdzięczające swoje istnienie potędze przymusu, którego źródłem jest społeczeństwo.
Fakty nie są zjawiskami organicznymi, psychicznymi, przyrodniczymi – maja charakter społeczny; odrzuca introspekcję.
- sposób witania się /fakt społeczny – powitanie przez podanie sobie dłoni/

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 License.